"პრეზიდენტი ნავროცკი მონაწილეობას მიიღებს კამპანიაში, სადაც ორბანი ხალხს უნგრეთში უკრაინის სავარაუდო შეჭრით აშინებს"

არჩილ გამზარდია - არავის უნდა ჰქონდეს იმის ილუზია, რომ პატრიარქის არჩევისას ჩარევა და ზეგავლენის მოხდენის მცდელობები არ იქნება

1773949342

ექსპერტი ყურადღებას ამახვილებს ლეგიტიმაციის დეფიციტზე პოლიტიკურ სპექტრში, საგარეო კურსის შესაძლო ცვლილებებსა და საეკლესიო იერარქიაში არსებულ შიდა დინებებზე. გამზარდიას პროგნოზით, მომავალი პატრიარქის არჩევის პროცესი ვერ იქნება თავისუფალი გარე პოლიტიკური თუ ბიზნესგავლენებისგან, ხოლო მსოფლიო პატრიარქის ჩართულობა ამ პროცესში სცილდება მხოლოდ სულიერ ფორმატს და მნიშვნელოვან გეოპოლიტიკურ გზავნილს ატარებს.- ილია მეორის გარდაცვალების შემდეგ რა იცვლება საქართველოს სასულიერო და საერო ცხოვრებაში? ის იყო საკმაოდ გავლენიანი ფიგურა, როგორც სასულიერო პირებში, ასევე ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაშიც. ის არის ისტორიული ფიგურა, რომლის ჩანაცვლებაც რთული გამოწვევაა მომავალი პატრიარქისთვის. რა რეალობის წინაშე დგას ახლა ქვეყანა?- უნდა ვთქვათ ის, რომ პატრიარქი ბოლო ათწლეულების მანძილზე სახელმწიფოსთვის და მოქალაქეებისთვის ერთადერთი სტაბილური, მაღალი ავტორიტეტის და ნდობის მქონე პირი იყო. შესაბამისად, მისი საქმიანობა არ იყო ჩაკეტილი მხოლოდ ვიწრო სასულიერო სივრცეში, არამედ მისი გავლენა და სახელი ყველა მიმართულებით მნიშვნელოვანი იყო. ეს იყო როგორც საეკლესიო, ასევე ღირებულებების კუთხით - მოსახლეობისა და პოლიტიკური პირების ცნობიერებაზე ზეგავლენის მოხდენით. პატრიარქი იყო ერთადერთი პირი, რომელიც ყველა ხელისუფლების მთავარი მალეგიტიმირებელი იყო. რასაც იტყოდა პატრიარქი და ვისთანაც ის დადგებოდა, ვისაც აღიარებდა, ამას საზოგადოებაზე დიდი გავლენა ჰქონდა. ამიტომ მისი გავლენა ყოვლისმომცველი იყო.შესაბამისად, არა მხოლოდ მისი პირადი ჩართულობა, არამედ მისი სახელიც გავლენიანი პირებისთვის გამოყენების საშუალება იყო. ხშირად ეს ადამიანები მის სახელს, მასთან ურთიერთობებს იყენებდნენ ხოლმე საზოგადოებაში ნდობის მოსაპოვებლად. ის, რომ ეს ვეღარ მოხერხდება და პატრიარქის აჩრდილიც კი დიდხანს იმოქმედებს ამ ქვეყანაში, ცხადია, მაგრამ მთავარი გამოწვევა, რაც იქნება, ეს არის საშინაო პოლიტიკის თვალსაზრისით. ადამიანებს მთავარი საყრდენის სახით, ლეგიტიმაციისთვის, აღარ ეყოლებათ პატრიარქი. როგორც ბოლო პერიოდში უკვე აღარ იყო პატრიარქი ასე აქტიურად ჩართული ქვეყნის ცხოვრებაში, სწორედ ამიტომაც არის ქვეყანაში პოლიტიკური სივრცის ზოგადი ლეგიტიმაციის პრობლემა. ამ დეფიციტის შევსება უფრო გართულდება.ამიტომ პოლიტიკოსებს თუ სასულიერო პირებს საზოგადოებაში ნდობის მოპოვება უკვე თავად მოუწევთ, რადგან პატრიარქის გვერდით დგომა აპრიორი საზოგადოებაში მათ მიმართ ნდობის მოპოვების რესურსი ვეღარ იქნება. საგარეო პოლიტიკის კუთხით პატრიარქი მიჰყვებოდა ძალიან რბილ ღერძს. ის ცდილობდა, რომ მტრული სახელმწიფოების მიმართაც კი კორექტური ყოფილიყო. ის მაინც ევროინტეგრაციის ჩარჩოს მიჰყვებოდა, რომელიც საქართველოს გააჩნდა. როდესაც ახალი პატრიარქი ეყოლება ამ ქვეყანას, შესაძლოა ძალიან დიდი გამოწვევა იყოს ისიც, თუ როგორ წავა და რა ფორმით დაუწერს ის ქვეყანას საგარეო კურსს.- ამ მიმართულებით მინდა ჩაგეკითხოთ. ვიცით, რომ მისი თანამოსაყრდნე მეუფე შიო, რომელიც, მართალია, ვერ გახდება ავტომატურად პატრიარქი (მისი კანდიდატურაც ჩვეულებრივად სინოდმა უნდა დაამტკიცოს და მათ მიერ უნდა იქნეს არჩეული), მუდმივად აზრთა სხვადასხვაობის საგანია. მას ჰყავს მოწინააღმდეგეები, როგორც სასულიერო, ისე საერო საზოგადოებაში. როგორ ფიქრობთ, იქნება თუ არა მცდელობა, როგორც სასულიერო, ისევე სახელისუფლებო ძალებში, საკუთარი კანდიდატის დასახელების და წინ წამოწევის?- საქმე იმაშია, რომ მთელი ეპისკოპატი პოსტსაბჭოურ და საბჭოურ სივრცეშია გაზრდილი. მათი ძირითადი ენა რუსული იყო, საიდანაც ლიტერატურას თარგმნიდნენ. ჩვენთან მსოფლიო პატრიარქის ფაქტორიც მარტივად არ დგას - არიან ადამიანები, რომლებიც მისი წინააღმდეგი არიან. უკრაინასთან დაკავშირებული ამ საეკლესიო განხეთქილების შემდეგ, სადაც რუსული და ბერძნული ეკლესიები ერთმანეთისგან მოშორებით აღმოჩნდნენ, ამ დაპირისპირებაში ლავირება უწევთ საქართველოს ეპისკოპოსებს. ამიტომ, რომ ვთქვათ, ქართულ ეპისკოპატში არის ის ხედვა, განათლება, ლავირების უნარი, რაც ილია მეორეს ჰქონდა, ნაკლებად მგონია. მათ უფრო აქვთ „ტრადიციული“ საბჭოური მიდრეკილებები და ურთიერთობები. მათი კომუნიკაციის ნაწილიც და ფასეულობების ნაწილიც რუსული ეკლესიიდან მოდის.ამ კუთხით, რა თქმა უნდა, მიტროპოლიტი შიოც არ ქმნის იმის შთაბეჭდილებას, რომ მისი ხედვა შეიძლება იყოს ისეთივე რთული სტრუქტურის, როგორიც პატრიარქს გააჩნდა, ან ისეთივე დაბალანსების მიდრეკილების, ან ფასეულობის კუთხით ევროპულ ორბიტაზე იყოს. ამიტომ, ალბათ, ბევრად ნაკლები პერსპექტივა აქვს დასავლური განვითარების პრინციპის ახალ პატრიარქს. აქ საუბარი იმაზეც არის, ექნება თუ არა გავლენის და ავტორიტეტის ის რესურსი, რომელიც ილია მეორეს ჰქონდა. ინერციით ეს შეიძლება იყოს, მაგრამ იმის გამო, რომ პატრიარქს შეთავსებული ჰქონდა ბევრი იმ ტიპის გავლენა, რომლისთვისაც არ არის პატრიარქის უფლებამოსილება საჭირო და ეს მისი პიროვნული თვისებებიდან გამომდინარე იყო, ახალ პატრიარქს ალბათ ამ ფუფუნების საშუალება არ ექნება.შიოს შემთხვევაში ძალიან სადავოა, იქნება თუ არა ის პატრიარქი. 39 მოქმედი ეპისკოპოსია. ნაკლებად მოსალოდნელია, რომ 39 ხმა ერთის სასარგებლოდ ასე მარტივად გადაწყდეს და ეს შიო იყოს. ძალიან მნიშვნელოვანი ფაქტორია მსოფლიო პატრიარქის ჩამოსვლა. ეს არ არის მხოლოდ სულიერი ძმის სამძიმარზე ჩამოსვლა. ეს არის საეკლესიო პოლიტიკის კუთხით გადადგმული ნაბიჯი. მართალია, რუსეთიც გზავნის დელეგაციას, მაგრამ ისინი წირვაზე ერთად ვერ იდგებიან, ამიტომ მსოფლიო პატრიარქს ეს უპირატესობა ექნება. ეს საინტერესო ფაქტორია, თუკი ამას სხვა განვითარება მოჰყვება.- ეპისკოპოს მიქაელს ჟურნალისტებმა ჰკითხეს, არსებობს თუ არა პატრიარქის ანდერძი და შესაძლოა, თუ არა მას მემკვიდრედ ვინმე ჰყავდეს დასახელებული. მან თქვა: "ეგ [ანდერძი] არის იდუმალი და რომ გაცხადდება, შემდეგ... [ანდერძი] რასაკვირველია არსებობს, მაგრამ ჩვენ არ ვიცით". როგორ ფიქრობთ, შესაძლოა, არსებობდეს ასეთი ანდერძი და მას ჰყავდეს თავისი კანდიდატურა დასახელებული?- ანდერძი, გარდა რაღაც ზოგადი ტრაქტატისა, რომელიც შესაძლოა, მიმართვა იყოს საზოგადოებისა და სასულიერო პირებისთვის, ასევე  შეიძლება შეიცავდეს თანამოსაყრდნის დასახელებასაც. ასეთი თანამოსაყრდნე პატრიარქმა სიცოცხლეშივე დანიშნა. მართალია ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ის ავტომატურად პატრიარქი გახდება. ეს არის, კი ბატონო, უპირატესობა, მაგრამ არ ნიშნავს იმას, რომ მას რაიმე პრივილეგიები ექნება. პატრიარქის თანამოსაყრდნის ფუნქციაა, რომ როდესაც პატრიარქი აღარ არის ან ვერ მართავს, იმ პერიოდში  ეკლესია მართოს.ამ პერიოდის განმავლობაში მეუფე შიოს ძალიან უცნაური მოსაყრდნეობის ვარიაცია ჰქონდა. პრაქტიკულად გუშინ, როდესაც სინოდმა კვლავ ხელმეორედ დაადგინა ის თანამოსაყდრედ, სწორედ ახლა მიიღო მან ლეგიტიმაცია. არ ვიცი, ეს რა იყო, რატომ არ ჰქონდა აქამდე ლეგიტიმაცია მინიჭებული, მსგავსი ვარიაცია აქამდე ცნობილი არ იყო. ანდერძი შესაძლოა, იყოს არაპროგნოზირებადი, თუ იმ ანდერძში ვინმე სხვაა დასახელებული. თუმცა მე მსგავსი ვარაუდი არ მაქვს და არ მგონია, ანდერძში სხვა დაესახელებინა და სიტუაცია ასე ამოეყირავებინა. ამიტომ არ მგონია, რომ ამ ანდერძთან დაკავშირებით რაიმე განსაკუთრებული მოლოდინები შეიძლება გვქონდეს, ანუ ანდერძი რაღაც სურათს შეცვლის - მე ამის მოლოდინი არ მაქვს.- როგორ ფიქრობთ, შიოს გარდა ვინ შეიძლება სხვა პატრიარქის კანდიდატებად დასახელდნენ? მაგალითად, პატრიარქის ძმისშვილის, მეუფე დიმიტრის დასახელებასაც ხომ არ უნდა ველოდოთ? ან თუ არსებობენ უფრო გავლენიანი მეუფეები, რომელთა ავტორიტეტიც და გავლენებიც სწორედ პატრიარქის შესაფერისი შეიძლება იყოს?- მე ამის თქმა გამიჭირდება, რადგან მღვდელმთავრები იღებენ გადაწყვეტილებას. შესაბამისად, ის, რომ გარეთ ადამიანები მეუფეს იცნობენ და ის საზოგადოებისთვის ცნობილია, არ ნიშნავს იმას, რომ ის პატრიარქისთვის შესაბამისი კანდიდატურაა. თუმცა არც ის გამიკვირდება, რომ აღმოვაჩინოთ, რომ პატრიარქი ერთი შეხედვით ნაკლებად ცნობილი ეპისკოპოსი გახდეს. პოპულარული პირების მიმართ საკმაოდ ფრთხილი დამოკიდებულებები არსებობს. მათი კანდიდატურა შესაძლოა, შიგნით დასახელდეს, მაგრამ შიდა დინებები სულ სხვაა. თავად სჭირდებათ იქ ისეთი კანდიდატი, რომელიც მათთვის მისაღებია და შიდა დინებისთვის საუკეთესო ვარიანტი იქნება. რაც ჩვენთვის მნიშვნელოვანია, შესაძლოა, სასულიერო პირებისთვის პრიორიტეტს სულაც არ წარმოადგენდეს.- ალბათ, პოლიტიკური და სახელისუფლებო გავლენებიც გასათვალისწინებელია. ელით, რომ იქნება ხელისუფლების მხრიდანაც ჩარევა და ეყოლება თუ არა საკუთარი კანდიდატი ხელისუფლებას? ამის მოლოდინი რამდენად გაქვთ?- მე ვერც წარმომიდგენია, რომ დღევანდელ ეპისკოპატს ყველანაირი გავლენისა და ჩარევის გარეშე მიეცეს საშუალება, რომ გადაწყვეტილება შიგნით თავად მიიღონ. ეს ჩემთვის ძალიან დიდი მიამიტობაა. თითოეული მათგანი არის გარე პოლიტიკის გავლენის ქვეშ - ეს იქნება სახელისუფლებო გავლენა, საეკლესიო გარე გავლენები თუ ბიზნესგავლენები. ბევრი სხვადასხვა ფაქტორია, რომელიც მღვდელმთავრის გადაწყვეტილებაზე მოქმედებს. ეპისკოპატის ძირითადი ნაწილი პოზიტიურ კვეთაშია ამ ხელისუფლებასთან, რამდენიმე კონკრეტული მღვდელმთავრის გარდა. ამიტომ ამ კუთხით დიდი სივრცე არ არის და არ გამოვრიცხოთ, რომ ბევრი კანდიდატი ჰყავთ და აქ ყველა თავისი გავლენისთვის იბრძოლებს.რასაც ჩვენ ზემოდან ვხედავთ, სინამდვილეში ქვემოთ უფრო მეტი იმალება. ამიტომ ბევრი ტიპის გავლენაზეა საუბარი. ის, რომ გავლენა არ იქნება და ვიღაც თავს შეიკავებს ჩარევისგან, აბსურდია. საქართველოს ყველა ხელისუფლება ძალიან მჭიდრო კომუნიკაციაში და ურთიერთობაში იყო საპატრიარქოსთან. იყო შემთხვევები, როდესაც თავად ექცეოდნენ გავლენის ქვეშ სახელისუფლებო შტოები და იყო დრო, როცა პირიქით საპატრიარქო ექცეოდა მათ გავლენის ქვეშ. თუმცა ხშირ შემთხვევაში, ამ ტკბილი, თბილი და რბილი კომუნიკაციების ფონზე, მუდმივად იყო დაპირისპირება საერო და სასულიერო ხელისუფლებებს შორის. ამიტომ არავის უნდა ჰქონდეს იმის ილუზია, რომ პატრიარქის არჩევისას ჩარევა და ზეგავლენის მოხდენის მცდელობები არ იქნება.Front News

"ძალიან შეურაცხყოფილი ვარ, ყაჩაღობას აიტანს კაცი, ცემას, ქურდობას, მაგრამ ეს ისეთი ტკივილი ყოფილა, იმის დაბრალება, რაც ბუნებაში არ არსებობს, ვითხოვ მაჩვენონ კადრები"

1768382414

იგორ კეკელია ახლა ორი მიმართულებით იბრძვის:დადგინდეს, ვინ და რა კადრები გაავრცელა და მიენიჭოს დაზარალებულის სტატუსი;სკოლის სამეურვეო საბჭომ გააუქმოს დირექტორის ბრძანება მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ."ძალიან შეურაცხყოფილი ვარ. ყაჩაღობას აიტანს კაცი, ცემას, ქურდობას, მაგრამ ეს ისეთი ტკივილი ყოფილა, იმის დაბრალება, რაც ბუნებაში არ არსებობს. ვითხოვ მაჩვენონ კადრები, სად არის ეს კადრები, მაგრამ პოლიცია მეუბნება, რომ მათ ეს კადრები არ აქვთ, არ უნახავთ...ემპათია მინდა გამოვხატო ყველა იმ ადამიანის მიმართ, ვისაც ეს აქამდე გადაუტანია. ვიდრე საკუთარ თავზე არ ვიწვნიე, არ მცოდნია, ეს რას ნიშნავს. ვერც აღვწერ რას განვიცდი და რა მდგომარეობაში ვარ.საბედნიეროდ, მოსწავლეების დიდი ნაწილი გვერდში მიდგას, მწერენ მესიჯებს. სიმართლე გითხრათ, მხარდაჭერას პედაგოგების მხრიდან უფრო ველოდი, მაგრამ, სამწუხაროდ, ისინი დუმან“, - ეუბნება იგორ კეკელია რადიო თავისუფლებას.როგორ შეიტყო პედაგოგმა, რომ „რაღაც კადრები“ გავრცელდა?პროფესიით ისტორიკოსს, 45 წლის იგორ კეკელიას, 18-წლიანი პედაგოგიური გამოცდილება აქვს. მანამდე ის მარტვილში ერთ-ერთი ადგილობრივი გამოცემის რედაქტორი იყო. 2007 წლიდან კი სამეცნიერო საქმიანობასთან ერთად მასწავლებლობა გადაწყვიტა.6 წელია, რაც ფოთის N15 საჯარო სკოლაში სამოქალაქო განათლებას ასწავლის. არის რამდენიმე წიგნის ავტორი.გასული წლის 10 დეკემბერს, იგორ კეკელიას ფოთის შინაგან საქმეთა სამმართველოს თანამშრომელი დაუკავშირდა და შეატყობინა, რომ სოციალურ ქსელში, სავარაუდოდ, გავრცელდა მისი პირადი ცხოვრების ამსახველი კადრები. ამის შესახებ პოლიციას ანონიმურმა წყარომ შეატყობინაო.იგორ კეკელია იმავე დღეს გამოჰკითხეს მოწმის სტატუსით, საქმე კი სისხლის სამართლის კოდექსის 157-ე პრიმა მუხლით აღიძრა, რაც პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ხელყოფას გულისხმობს და 4-დან 7 წლამდე პატიმრობით ისჯება:„მოვითხოვე კადრების ჩვენება და დაზარალებულის სტატუსის მონიჭება, მაგრამ პოლიციაში მითხრეს, ჩვენ ეს კადრები არ გვინახავს, თქვენ უნდა დაგვეხმაროთ მათ მოძიებაში და ხომ არ გაქვთ ეჭვი, ვინ შეიძლება იყოს პირველწყაროო. მე როგორ უნდა დავეხმარო, როცა თავად არანაირი წარმოდგენა არ მაქვს, რა კადრებზე შეიძლება იყოს ლაპარაკი.მე ხომ დავფიქრდი საკუთარ თავთან, არა? მე მსგავსი კადრები არასდროს გადამიღია. წარმოდგენაც კი არ მაქვს, რაზეა ლაპარაკი. რასაც ასე, მოარული ხმებით ყვებიან, ლაპარაკია სექსუალური შინაარსის კადრებზე, ვინ შექმნა ეს კადრები, თუ ნამდვილად არსებობს ისინი, რა საშუალებებით შექმნეს, არაფერი ვიცი“.რაც პედაგოგმა გაიგო, ისაა, რომ კადრები თავიდან, სავარაუდოდ, ტელეგრამზე გავრცელდა. ის ფიქრობს, რომ ვიდეო მას შემდეგ წაშალეს, რაც გამოძიება დაიწყო.რადიო თავისუფლების ინფორმაციით, ვიდეო დაახლოებით 30-40-წამიანი იყო.რადიო თავისუფლებამ ვერ მიაკვლია ვერავის, ვისაც ეს ვიდეო ნანახი ჰქონდა. თუმცა ამ სავარაუდო კადრების გარშემო საყოველთაოდ ატეხილ მითქმა-მოთქმაში, დაუდასტურებლად ისიც ითქვა, რომ ვიდეოში არასრულწლოვანთან სქესობრივი კავშირი იყო ასახული.„ასეთი კადრები რომ ყოფილიყო, ლოგიკურია, უკვე დაპატიმრებული ვიქნებოდი, გარეთ ვინ გამაჩერებდა. თუ კადრი არსებობდა მსგავსი ფაქტით, იმავე დღეს დამაპატიმრებდნენ“, - გვეუბნება იგორ კეკელია.თავდასხმა მასწავლებელზეკადრების სავარაუდო გავრცელებამდე რამდენიმე დღით ადრე, 6 დეკემბერს, იგორ კეკელიას უცნობი დაესხა თავს და ფიზიკურად გაუსწორდა. მან პოლიციასაც შეატყობინა, თუმცა, ამ დრომდე, გამოძიებას მისთვის დაზარალებულის სტატუსი არც ამ საქმეში არ მიუნიჭებია:„ქალაქის ცენტრში, საღამოს ათი საათისთვის, პურის საყიდლად გავედი. პური რომ ვიყიდე, გზად 9 აპრილის ხეივანში შევჩერდი, ჩამოვჯექი, სახლამდე შორი მანძილი მქონდა. ორმა უცნობმა ჩამიარა, გამცდნენ, ერთ-ერთი უკან მობრუნდა და გამეტებით ჩამარტყა მუშტი სახეში. იმ მომენტში ტელეფონში ვიყურებოდი და ვერ მოვასწარი თავის დაცვა. არ ყოფილა არანაირი ვერბალური კომუნიკაცია, არც შელაპარაკება ან მსგავსი რამ.აი, ასე, მოულოდნელად დამესხა თავს. რამდენიმე დღე მეხვეოდა თავბრუ. პირველად მოხდა, რომ გაკვეთილებს სკამზე დამჯდარი ვატარებდი. პოლიციაშიც განვაცხადე, მაგრამ რეაგირება ამ დრომდე არ ყოფილა. ახლა დამიკავშირდნენ, დამატებით გვაქვს ამ საქმეზე კითხვებიო“, - ეუბნება რადიო თავისუფლებას იგორ კეკელია.ბულინგი, ზეწოლა - სკოლის, მშობლების, მასწავლებლების რეაქციაპატარა ქალაქს მალე მოედო ამბავი, რომ სოციალურ ქსელებში, სავარაუდოდ, სკოლის მასწავლებლის სექსუალური ცხოვრების ამსახველი კადრები გავრცელდა.ინფორმაცია, ცხადია, სკოლის მოსწავლეების მშობლებამდე და მასწავლებლებამდეც მივიდა:„მშობლების ნაწილმა გამოთქვა პრეტენზია, რომ თუკი ასეთი კადრები ნამდვილად გავრცელდა, სანამ გამოძიება არ დამთავრდება, არ გვაქვს სურვილი, რომ ამ ადამიანმა ჩვენს შვილებს ასწავლოსო.ეს ჩემთვის ძალიან მტკივნეული იყო და მოვითხოვე, რომ გამოძიებას მშობლებიც გამოეკითხა. სამართალდამცველებმა ისინი გამოჰკითხეს, რათა გაერკვიათ, ხომ არ ჰქონდათ ნანახი კადრები და კონკრეტულად რა პრეტენზიები ჰქონდათ ჩემთან. თუმცა მათ თქვეს, რომ არაფერი უნახავთ, ქალაქში გავრცელდა ინფორმაციაო. ერთი ფაქტითაც კი არ დადასტურდა, რომ ეს კადრები ნანახი ჰქონდათ“, - ეუბნება იგორ კეკელია რადიო თავისუფლებას.სკოლის პედაგოგებმა წერილით მიმართეს N15 საჯარო სკოლის დირექტორსა და შსს-ს და მოითხოვეს დადგენილიყო, უქმნიდა თუ არა ვიდეოკადრების გავრცელება პრობლემას სასწავლო პროცესს, ლახავდა თუ არა ამ ვიდეოს არსებობა პედაგოგის ან სკოლის რეპუტაციას.გამოძიებამ გამოჰკითხა სკოლის პედაგოგებიც. თუმცა იგორ კეკელია ამბობს, რომ მშობლების მსგავსად, მათაც თქვეს, რომ გავრცელებული კადრები არ უნახავთ.იგორ კეკელია ამბობს, რომ სკოლის დირექციამ მას ერთ-ერთ კლასში გაკვეთილების ჩატარების უფლება აღარ მისცა:„კონკრეტულად იმ კლასში, სადაც მშობლებმა მოითხოვეს, რომ გამოძიების დასრულებამდე მათი შვილებისთვის აღარ ჩამეტარებინა გაკვეთილები. ამის გამო ბევრი ვიკამათე, მაგრამ უშედეგოდ“, - ამბობს მასწავლებელი.24 დეკემბერს კი სკოლამ პედსაბჭოს სხდომა მოიწვია.„[სხდომაზე] მაიძულებდნენ, რომ დამეწერა განცხადება და წავსულიყავი სამსახურიდან. [მიმტკიცებდნენ] რომ ჩემი იქ დარჩენა შეურაცხმყოფელი იყო სკოლისთვის, რომ ღირსება თუ გამაჩნდა, განცხადება სამსახურიდან წასვლაზე უკვე დაწერილი უნდა მქონოდა. მე კატეგორიული უარი ვთქვი განცხადების დაწერაზე“, - ამბობს იგორ კეკელია.45 წლის პედაგოგი რადიო თავისუფლებასთან ჰყვება, რომ მას შემდეგ, რაც უარი თქვა სამსახურის დატოვებაზე, დირექციამ მის წინააღმდეგ ყალბი კომპრომატების შეგროვება და ამისათვის მშობლების გამოყენება დაიწყო:„9 კლასს ვასწავლი, 500-ბავშვიან სკოლაში შეიძლება მოიძებნოს მშობელი, რომელსაც სხვა მიმართულებით ექნება პრეტენზია, მაგალითად, მაღალ ქულაზე. დაიწყეს ასეთი მშობლების დაბარებები და 2-3 მშობელს დააწერინეს ჩემს წინააღმდეგ საჩივარი, რომ თითქოს მე ერთ-ერთ მესამეკლასელს წიგნი ჩავარტყი თავში“, - ამბობს იგორ კეკელია. მან პოლიციას თავად მოსთხოვა ამ შემთხვევის გამოძიება.გამოკითხვაზე დაიბარეს როგორც თავად საჩივრის ავტორი მშობელი და მისი შვილი, ასევე სხვა მოსწავლეები და მშობლებიც. იგორ კეკელია ამბობს, რომ ბავშვმა გამოძიებას მშობლის საპირისპირო ჩვენება მისცა:„მესამეკლასელი ბავშვი ალალი გულისაა, გამომძიებლებს უთხრა, რომ მე მასზე არ მიძალადია. შესაბამისად, გამომძიებლებმა ამ საქმეში დანაშაულის ნიშნები ვერ დაინახეს და საქმე ამით ამოწურეს“.თუმცა ეს საქმე არ ამოწურულა სკოლის ადმინისტრაციისთვის:„სკოლამ სარწმუნოდ მიიჩნია ამ მშობლისა და კიდევ სხვა მშობლის საჩივარი, რომ თითქოს მე ბავშვებზე ვძალადობდი ფიზიკურად და ფსიქოლოგიურად. არასამუშაო დღეს, კვირას, 28 დეკემბერს, მოიწვია დისციპლინური კომიტეტის სხდომა.ფორმალურად, ერთ დღეში გამომიცხადეს გაფრთხილებაც, საყვედურიც, სასტიკი საყვედურიც და სკოლის დირექტორს მისცეს რეკომენდაცია ჩემი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ. ამასთანავე გააყალბეს სხდომის თარიღიც - ოქმის თანახმად, სხდომა თითქოს ორშაბათს, 29 დეკემბერს, ჩაატარეს. მე ამ სხდომას, ცხადია, ვესწრებოდი. გულწრფელად გეტყვით, ისიც კი ვერ გავიგე, რას მედავებოდნენ“.იგორ კეკელია სამსახურიდან 30 დეკემბერს გაათავისუფლეს. დისციპლინური კომიტეტის ოქმი კი, რომლის საფუძველზეც ის სამსახურიდან დაითხოვეს, სრულად „დაშტრიხული“ გადასცეს. მასში, ფაქტობრივად, არცერთი სიტყვა და საქმისთვის მნიშვნელოვანი დეტალი არ იკითხება.რადიო თავისუფლება დაუკავშირდა დისციპლინური კომიტეტის თავმჯდომარეს, მერაბ ბარამიას, მაგრამ მან ჩვენთან საუბარი არ ისურვა: „მე არაფერი მაქვს სათქმელი, ჩემთან რატომ რეკავთ, დაუკავშირდით რესურსცენტრს“.რადიო თავისუფლებასთან საუბარი არ ისურვა არც სკოლის ადმინისტრაციამ.დირექტორის მოადგილემ, თეა ხორავამ, თავდაპირველად უდროობა მოიმიზეზა და მოგვიანებით დაკავშირება გვთხოვა. მასთან მოგვიანებით დაკავშირება კი ვეღარ შევძელით - დირექტორმა აღარც ჩვენს სატელეფონო ზარებს არ უპასუხა და აღარც შეტყობინებას.ფოთის N15 საჯარო სკოლის დირექტორმა, ნანა საბულუამ, რომელიც ამასთანავე ფოთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრია „ქართული ოცნებიდან“, კომენტარის მისაღებად ფოთში ჩასვლა გვთხოვა:„ჩამობრძანდით და ყველაფერს დეტალურად გაგაცნობთ, რაც კი არსებობს, ყველაფერს დეტალურად მოგახსენებთ. ასე ზეპირად და ასე ონლაინ ჩატარებული გამოკითხვები, ჩემი აზრით, არ არის მიზანშეწონილი. მობრძანდით და ყველაფერს გაგაცნობთ“.ფოთის საგანმანათლებლო რესურსცენტრის ხელმძღვანელი, ლანა ტუღუში, რადიო თავისუფლებასთან მცირე კომენტარით შემოიფარგლა:„ჯერ პროცესი არ დასრულებულა. მასწავლებელს გასაჩივრებული აქვს ეს გადაწყვეტილება. შემდეგი ეტაპია შრომითი დავა, რისი უფლებაც მას აქვს. რაც შეეხება კადრების სავარაუდო გავრცელებას, ეს ჩვენს კომპეტენციას ცდება, სკოლამ მიმართა სამართალდამცავ ორგანოებს, მიმდინარეობს გამოძიება.“გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და დაზარალებულის სტატუსის მოთხოვნაიგორ კეკელიამ სამსახურიდან გათავისუფლების გადაწყვეტილება სკოლის სამეურვეო საბჭოში 12 იანვარს გაასაჩივრა. სამეურვეო საბჭო სამი მშობლის, სამი მასწავლებლისა და ერთი მოსწავლისგან შედგება. ახლა მათ უნდა გადაწყვიტონ, დატოვებენ თუ არა ძალაში სკოლის დირექტორის გადაწყვეტილებას.იმ შემთხვევაში, თუკი სამეურვეო საბჭო ამ გადაწყვეტილებას არ შეცვლის, ჯერი უკვე სასამართლოზე დგება.იგორ კეკელიას უფლებებს ადვოკატი თორნიკე მიგინეიშვილი იცავს. პირველ რიგში, ის ითხოვს, რომ მასწავლებელს დაუყოვნებლივ მიენიჭოს დაზარალებულის სტატუსი. ამ მოთხოვნით, 12 იანვარს უკვე შევიდა განცხადება პროკურატურაში.სტატუსის მინიჭება ადვოკატს საშუალებას მისცემს, გაეცნოს პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ხელყოფის საქმეში არსებულ მასალებს:„უნდა ვნახოთ, აქვს თუ არა გამოძიებას კადრები. ზეპირად გვეუბნებიან, რომ მათ ეს კადრები არ აქვთ. თუკი კადრები არ არის, მაშინ რა იციან, რომ ნამდვილად გავრცელდა ვიდეო? თუკი იციან, რომ გავრცელდა კადრები და მათ ამის შესახებ შეატყობინეს, მაშინ ამ ანონიმურ წყაროს უნდა წარედგინა ან კადრი, ან ფაქტი ეთქვა, სად არის ეს კადრები.დასადგენია ვიდეოს ავთენტურობაც, რადგან სანამ ამ კადრების სავარაუდო გავრცელებაზე დაიწყებოდა გამოძიება, მანამდე ვრცელდებოდა ფოტოშოპით დამუშავებული ფოტოები, რომლებიც არ შეიცავდა სექსუალურ შინაარსს, მაგრამ სხვა ადამიანის ტანზე ჩასმული იყო იგორის სახე. ამიტომ, თუკი ასეთი ვიდეო საერთოდ არსებობს, არ არის გამორიცხული, რომ ხელოვნური ინტელექტის მიერ შექმნილი ვიდეო აღმოჩნდეს.საკმაოდ ბევრი ადამიანია გამოკითხული, მაგრამ ძალიან რთულია შორიდან შეაფასო როგორ მიმდინარეობს გამოძიება, სანამ საქმის მასალებს არ ვნახავ. ძალიან მნიშვნელოვანია იმის დადგენაც, დათვალიერებულია თუ არა ამ ხალხის ტელეფონები, დანიშნულია თუ არა ტელეფონებზე ექსპერტიზები. ამიტომ აუცილებელია, რომ ახლა იგორ კეკელიას დროულად მიანიჭონ დაზარალებულის სტატუსი, რომ ეს ინფორმაცია მივიღოთ“, - ეუბნება თორნიკე მიგინეიშვილი რადიო თავისუფლებას.რაც შეეხება მასწავლებლის სკოლიდან გათავისუფლებას, ადვოკატი ამბობს, რომ ამ საქმეში არაერთი ხარვეზია და სასამართლოში გასაჩივრების შემთხვევაში, საქმეს სკოლა „აუცილებლად წააგებს“:„დაველოდებით სამეურვეო საბჭოს გადაწყვეტილებას და შემდეგ უკვე ერთი თვის ვადაში გავასაჩივრებთ ამ უკანონო გათავისუფლებას ფოთის სასამართლოში, დავიწყებთ შრომით დავას.სკოლამ ერთ დღეში დაწერა გაფრთხილება, საყვედური და შემდეგ გათავისუფლება. იმდენად აბსურდული საქმეა, რომ არც კი შეიძლება მოვიაზროთ ის იურისტების გაკეთებულ საქმედ. ეს პროცესი სკოლამ თვითნებურად ჩაატარა. ჩათვალეს, რომ ამ ამბავს არაფერი მოჰყვებოდა - იგორი გაჩუმდებოდა, შერცხვებოდა, ადვოკატს ვერ იპოვიდა.სამართლებრივად ძალიან მარტივად მოსაგები საქმეა, უბრალოდ ახლა ჩემი მიზანია, რომ გარდა სამართლებრივი მოგებისა, ამ ადამიანმა აღიდგინოს რეპუტაცია, რადგან ის ახლა ძალიან რთულ მდგომარეობაშია. ეს იქნება პრეცედენტული საქმე. ეს საქმე არ ეხება მხოლოდ იგორს. ადამიანებმა უნდა იცოდნენ, რომ რა კადრებიც არ უნდა გაუვრცელონ მათ, თუნდაც ხელოვნური ინტელექტის მიერ შექმნილი, ისინი შეძლებენ თავის დაცვას და მარტო არ დარჩებიან“, - ეუბნება რადიო თავისუფლებას ადვოკატი.დევნა პოლიტიკური ნიშნით?იგორ კეკელია არ გამორიცხავს, რომ ის, შესაძლოა, პოლიტიკური ნიშნით დევნის მსხვერპლი იყოს.რადიო თავისუფლებასთან საუბრისას ამბობს, რომ მას სკოლის ადმინისტრაციისგან და პედაგოგთა უმრავლესობისგან განსხვავებით, სრულიად სხვა შეხედულებები აქვს ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებზე.იგორ კეკელია იყო იმ სამი პედაგოგიდან ერთ-ერთი, რომლებიც პროევროპულ აქციებს ღიად უჭერდნენ მხარს და ფოთში საპროტესტო პლაკატით იდგნენ:„მე მაქვს რადიკალურად განსხვავებული პოლიტიკური პოზიცია. ჩემს სკოლაში მხოლოდ სამი პედაგოგი აღმოჩნდა ისეთი, ვინც ფოთში ქუჩაში გამოვიდა და გააპროტესტა ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენები. თავად სკოლის დირექტორი საკრებულოს დეპუტატია "ქართული ოცნებიდან". არ ვიცი, შეიძლება ამის გამოც არ მოვწონდე“, - ფიქრობს მასწავლებელი.მხარდაჭერა რუსთაველის გამზირიდანრუსთაველის გამზირზე მიმდინარე ყოველდღიურ საპროტესტო აქციაზე, 12 იანვარს იგორ კეკელიას მხარდამჭერი გზავნილით გამოვიდა ენათმეცნიერი ლევან კოჭლამაზაშვილი:„იგორი როგორც გამორჩეული პედაგოგი, ასევე გამორჩეული მეცნიერიცაა. აქვს არაერთი მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ნაშრომი გამოცემული. მის შრომას წლებია ვადევნებ თვალს. ყველაფერს აკეთებს მოსწავლეებისთვის, რომ ისინი იყვნენ განათლებით გამორჩეულები და ამავე დროს, მოაზროვნეები. ასეთი კადრები ფოთის სკოლებში კი არა, დედაქალაქის სკოლებშია სანთლით საძებნელი. იშვიათია ასეთი ენთუზიასტი და საქმეზე თავგადადებული მასწავლებელი.იგორის წინააღმდეგ ახლა იყენებენ კგბ-ს სტილს, ცილისწამების კამპანიას, რაშიც აიყოლიეს ადგილობრივები... მე ამაზე მეტი, სამწუხაროდ, არაფერი შემიძლია, ვდგავარ აქ, რომ იგორს სოლიდარობა და მხარდაჭერა გამოვუცხადო“, - უთხრა რადიო თავისუფლებას ლევან კოჭლამაზაშვილმა.პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ხელყოფის საქმეზე მიმდინარე გამოძიებასთან დაკავშირებით, შინაგან საქმეთა სამინისტროში რადიო თავისუფლებას მხოლოდ იმას ეუბნებიან, რომ ტარდება ყველა საჭირო საგამოძიებო მოქმედება და შინაარსობრივ დეტალებზე ვერ ისაუბრებენ.საქართველოს კანონმდებლობით, დასჯადია პირადი ცხოვრების ამსახველი ან პერსონალური ინფორმაციის უკანონოდ მოპოვება, შენახვა და გავრცელება.შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2024 წლის მონაცემებით, რეგისტრირებული იყო ამ დანაშაულის 161 შემთხვევა.2025 წლის პირველ ცხრა თვეში ამ მუხლით 110 საქმე აღიძრა. სამართალდამცველებმა შეძლეს 43 საქმის გახსნა.https://www.radiotavisupleba.ge/

"მორჩით, ქოცებო, ბოდვას, ცვლილება სწორედ დემოკრატიული რევოლუციით დადგება"

1759039920

სალამი ნიკა, როგორ ხარ? თავისუფლებაზე ვერ ჩავწერ შენთან ინტერვიუს, ვერც სტუმრად მოგიწვევ. მიყვარს როდესაც ეთერში ვსაუბრობთ ხოლმე, მაგრამ ახლა ისეთი ბოროტი ზღაპრის გმირები ვართ, რომ კითხვების დასმა ამ ფორმით მიწევს - ციხეში გიგზავნი1. როგორ ჩანს საკნიდან თბილისში მიმდინარე ამბები?სალამი ქაშიკ იმედია, კარგად ხარ, თუ შენნაირი ადამიანებისთვის კარგად ყოფნა საერთოდ შესაძლებელია ქოცურ ჯოჯოხეთში. საკნიდან, ზოგადად რთულია იყო რაციონალური და ბოლომდე ადეკვატური - ასეთია იზოლაციის (და არა თავისუფლების დაკარგვის) ფასი. რაც ცალსახად ჩანს, ხალხი მკაფიოდ გამოხატავს საკუთარ მიზანს, გადაარჩინოს სამშობლო და ასხივებს მზაობას, რომ ამ ისტორიულ ამოცანას ბოლომდე მიიყვანს. ძალიან შთამბეჭდავია, ძალიან ეს ყველაფერი. რაც დრო გადის, ვხვდები რომ ალბათ გადაჭარბებულია ჩემი სიფრთხილე თუ შიში ფრუსტრაციის თაობაზე. სიფრთხილე და რაციონალიზმი ძალიან მნიშვნელოვანი მგონია, მაგრამ ისიც ვიცი, რომ ზოგჯერ ამ მიმართულებით გადაჭარბება დამაზიანებელი შეიძლება იყოს, „სიფრთხილეს თავი არ სტკივა“, მაგრამ სიფრთხილე ყველაფრის თავი არ არის.2. თქვენ დაგაკავეს და შესაბამისად ჩამოგაცილეს მიმდინარე პოლიტიკურ აქტივობებს - ივანიშვილის ხელისუფლებამ პოლიტიკური ველი მოასუფთავა - ამით გადადგა ნაბიჯი წინ თუ პირიქით?ივანიშვილი ნაბიჯებს წინ ვეღარ დგამს, უკვე კარგა ხანია, ასეა. ამის მიზეზი ორია: პირველი - მისი რეჟიმის უკიდურესი დასუსტება და მისი პირადი ინსტინქტების დაბლაგვება და მეორე - ხალხის და ჩვენი დასავლელი პარტნიორების წინააღმდეგობის სიხისტე და სწორხაზოვნება. ის, ვინც ისტორიის წინსვლას და გლობალურ სიკეთეს ეწინააღმდეგება, წინ ვერ წავა 21-ე საუკუნეში. მით უფრო, თუ ისე დასუსტებულია პირადად და გარემოცვითაც, როგორც - ივანიშვილი. ასე, რომ ჩვენი დაჭერაც და ყველაფერი სხვაც, რასაც ივანიშვილი აკეთებს, ჭაობში ფართხალია, ჭაობში მოფართხალე კი ზემოთ კი არა, ადგილზეც ვერ დგას დიდ ხანს, უეჭველი ფსკერისკენ მიდის.3. ქუჩის პროტესტის, ბოიკოტისა დაა სანქციების მიღმა - თქვენ კიდევ რა გამოსავალს ხედავთ რეჟიმი რომ დაეცეს?პროტესტის, ბოიკოტისა და სანქციების მიღმა კიდევ უფრო მეტი პროტესტი, კიდევ უფრო მეტი ბოიკოტი (რაშიც მე დაუმორჩილებლობას და წინააღმდეგობას ვგულისხმობ) და კიდევ მეტი სანქციაა. ამ მხრივ, მნიშვნელოვანი თარიღები მოდის წინ - 27 სექტემბერი, ჩემთვის ალბათ ყველაზე მძიმე, სოხუმის დაცემის დღე; რა თქმა უნდა 4 ოქტომბერი, როცა ეჭვი არ მეპარება უამრავი ხალხი იდგება გარეთ, მიზანდასახულად და შეუპოვრად. მათ რიგებში იქნებიან ჩვენი კოალიციის წევრებიც, აქტივისტებიც და ამომრჩევლებიც. ნებისმიერ შემთხვევაში, ეს დღე მინიმუმ ახალი უმძლავრესი იმპულსი იქნება საპროტესტო მოძრაობისთვის და უდიდეს ზიანს მიაყენებს რეჟიმს, ამაში ეჭვი არ მეპარება.4. ახლა რომ გარეთ იყოთ რის გაკეთებას შეძლებდით?არ ვიცი შევძლებდი თუ არა, მაგრამ ოპოზიციურ ჯგუფებს შორის მეტ კოორდინაციას და უფრო სწრაფი გადაწყვეტილებების მიღებას შევეცდებოდი. ამას ხშირად „ოპოზიციის გაერთიანებას“ ეძახიან რატომღაც, რაც სხვა თუ არაფერი, კოორდინაციის პროცესის შეუძლებელ ნიშნულზე დაყვანას გულისხმობს (რაც არაერთხელ მოხდა უკვე) და, ამას გარდა, გაერთიანება შიდა პარტიული დეტალია და ვის აინტერესებს ახლა პარტიული/კოალიციური სტრუქტურების საკითხები? პრაგმატულად და იდეურადაც ხელის შემშლელი კონცეფციების აჩემება ყველაზე გონივრული არაა, რბილად რომ ვთქვათ. სწრაფი და ეფექტიანი შედეგია მნიშვნელოვანი, ახლა - განსაკუთრებით. გარეთ რომ ვიყო ასევე უზარმაზარ ძალისხმევას დავხარჯავდი „მეგობარ აქტზე“, რაც გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა!5. თქვენი კოალიციის ოთხივე ლიდერი ახლა ციხეშია. ასეთი მძიმე სურათი დამოუკიდებელი საქართველოს უახლოეს ისტორიაში არ ყოფილა - ოცნების ამ ქმედებებს რა ახსნას უძებნი?მარტო ჩვენი კოალიციის ლიდერები კი არა, უამრავი პოლიტიკოსია ციხეში. უფრო მარტივი იმათი ჩამოთვლა გახდა, ვინც გარეთაა. კარგია ეს თუ ცუდი? სინამდვილეში, პირველ რიგში, ის უნდა გვაინტერესებდეს, რისი სიმპტომია ეს. რეჟიმის დასასრული სტადიის - ასე ყოფილა ყველა დიქტატურაში, ასეა ჩვენთანაც. არ მახსენდება დიქტატურა, რომელიც ისტერიული რეპრესიების გარეშე წასულიყოს. რაც ძლიერდება ისტერია, მით უფრო მკაფიოა დასრულების სიმპტომები, ანუ უფრო მძიმეა რეჟიმის სასიკვდილო დაავადება. 2*2=46. გაიცვალა თუ არა გაკულაკებაში - არჩევნებში შეყოლა იმ ოპოზიციური პარტიების მხრიდან - ვინც ვიცით, რომ თვითმმართველობის არჩევნებში ოცნებას მიყვებაეს ძალიან მძიმე ბრალდებაა და პირდაპირი მტკიცებულების გარეშე არ მივცემ თავს უფლებას საერთოდ რამე ვთქვა ამ საკითხზე. ერთი რამ ცხადია: უზარმაზარი შეცდომაა, უზარმაზარი. მეეჭვება, რასაც და როგორც არ უნდა ეცადონ ეს პარტიები, საკუთარი თავის რეაბილიტირება შეძლონ. ძალიან მეეჭვება და ძალიან ვწუხვარ - ძალიან ბევრ ჩემთვის ძვირფას და დემოკრატიული პროცესებისთვის უაღრესად საჭირო ადამიანებზე ვსაუბრობთ. ცუდია, ძალიან ცუდი. გარეთ რომ ვყოფილიყავი, ამ მხრივაც აუცილებლად მივმართავდი ჩემს ძალისხმევას. არ ვიცი, გამომივიდოდა თუ არა შეცდომაში გაჯიუტებულთა გადარწმუნება, მაგრამ ძალიან ვეცდებოდი.7. გიორგი გახარიას ციხე ემუქრებოდა, თუმცა ის ამბობს, რომ ქვეყნის მიღმა ყოფნით პროცესში დიდი წვლილი შეაქვს - რას ფიქრობ, რა ფორმა-ზომა-წონისაა ეს წვლილი?გიორგი გახარიას რაც შეეხება, ერთ პოლიტიკურად დევნილზე მეორე პოლიტიკური პატიმარი ან კარგს ამბობს, ან - არაფერს. ამიტომ - „არაფერი“. თუ ის მართლა პარლამენტში შევიდა, მერე უკვე ყველას მოგვიწევს მასზე ლაპარაკი.8. რომელ არხს უყურებ საკანში ყველაზე ხშირად, და როგორ ხედავ მედიის როლს მიმდინარე პროცესებში? (მედიის ყველა მხარეს ვგულისხმობ - პროპაგანდისტულს, კრიტიკულს, დამოუკიდებელს)ვცდილობ, ყველა არხს ვუყურო. კრიტიკულ არხებს (სამწუხაროდ კავკასია და პალიტრა აქ არ არის, მხოლოდ ფორმულა და ტვ. პირველი) იმისთვის, რომ პროტესტის მაჯისცემა მესმოდეს; პროპაგანდისტულ არხებს კი იმისთვის, რომ გამოვთვალო, რას აპირებს, ანტიქართული ოცნების რეჟიმი. არაა რთული, სხვათა შორის.9. ოცნება საკუთარ გარემოცვას პარსავს. საჯაროდ არაერთი მასშტაბური კორუფციული საქმე გამოვიდა, რომელიც ძირითადად ირაკლი ღარიბაშვილის გარშემო ბრუნავს - წარმოგიდგენიათ ირაკლი მეზობელ საკანში ან თანამესაკნედ და თუ კი რაზე დაელაპარაკებოდი მას?ანტიკორუფციული ეს საქმეები, რა თქმა უნდა, არ არის, ეს არის შიდაკლანური ბრძოლა ბიძინას მემკვიდრედ გამოცხადებისთვის. ზედმეტი მოუვიდა ორივე კლანს, ფალსტარტისთვის ორივე დაისჯება ბიძინას მიერ: კობახიძის კლანის ხელით ისჯება ღარიბაშვილ-ლილუაშვილი (და უკვე ჩანს რომ გომელაური ჩამოშორდა ამ კლანს) და კობახიძე სხვისი ხელით დაისჯება, სულ არაა გამორიცხული, რომ პირველი კლანის ხელით. გარდა იმისა, რომ რეჟიმის დასუსტების სიმპტომად ჩავთვალოთ და ადეკვატური დასკვნები გავაკეთოთ, მეტი ფუნქციის მინიჭება ამ შიდა დაჭმისთვის დიდი შეცდომა მგონია. საწყენად არ ვიტყვი, მაგრამ მგონია, რომ ოპოზიციაც და კრიტიკული მედიაც ამ მიმართულებით სცოდავს. „ჩემი ოქრო ჩემთან“, - როგორც კი იტყვის ბიძინა, ისევ ყველა ერთად იქნება ხალხის წინააღმდეგ! ზოგჯერ მეჩვენება, ზოგიერთ პოლიტიკოსს და მეპროტესტეებს გულწრფელად სჯერათ, რომ დამარცხებისთვის განწირული კლანის ცალკეული წევრები პროტესტის მხარეს აღმოჩნდებიან სხვადასხვა მიზეზების გამო; ან პროტესტით დასუსტებული ბიძინა, ღარიბაშვილ-ლილუაშვილის მეშვეობით თუ შუამავლობით დაუბრუნებს ხელისუფლებას ხალხს. დიდი შეცდომაა და გაუმართლებელი გულუბრყვილობა, რაზეც რეჟიმის დამხობის სტრატეგიის დაშენება, რეჟიმისთვის კი არა, პროტესტისთვის საშიშ პოტენციალს უფრო შეიცავს. უნდა გვესმოდეს, რომ ივანიშვილი არაა გენერალი ფრანკო - ჯერ ერთი, მასავით სიკვდილის პირას არაა ფიზიკურად, მეორეც - სამშობლოსთვის ნაბრძოლი სამხედრო არაა, პირიქით, სძულს საქართველოც და ქართველებიც, საკუთარი სამუდამო და სრული ბედნიერების გზაზე ერთადერთ შეფერხებად მიიჩნევს (სწორადაც), ამიტომ გაურიგდება ყველას და ყველაფერს, რაც დემოკრატიზაციის მიმართულებით კი არა, მისი პირადი უსაფრთხოებისა და უსაზღვროდ გამდიდრების მიმართულებით სვლას არ შეუფერხებს. ცხადია, ამ „ყველაში და ყველაფერში“ პროტესტს და ქართველ პატრიოტებს არც და ვერც მოიაზრებს, სამართლიანადაც. ამიტომაც როგორც ერთ ანეკდოტშია, "რუჩკებს არ ენდოთ“. ჩვენ უნდა გამოვიყენოთ ისინი და არა პირიქით.10. ლევან ხაბეიშვილის დაკავება - იყო სხვათა დასაშინებლად, თუ ოცნებამ საკუთარი შიშები დააცხრო?ლევანის დაკავება პირველ რიგში უკანონო იყო, რამაც ახალი პოლიტპატიმარი გააჩინა. თანაც, არც ის უნდა გამოგვრჩეს, რომ ლევანი დღეს ყველაზე შევიწროებული პატიმარია - მას პრაქტიკულად ყველა უფლება აქვს წართმეული, სხვა პატიმრებისგან განსხვავებით. საკუთარი შიშების დასაცხრობად პატიმრობა არ ვიცი, რას ნიშნავს. ლევანის დაპატიმრების მიზანი, პირველ რიგში, მისი ნეიტრალიზაცია იყო, მეორე - სხვების შეშინება. პოლიტიკურ პატიმრად ადამიანის შერჩევა არასდროს არაა შემთხვევითი, ლევანი თავადაც ასხივებდა ენერგიას და რწმენას და სხვებსაც გადასდებდა. ამიტომაც გამორიცხული იყო, მისი იზოლირება არ გადაეწყვიტა რეჟიმს.11. სუსი მდინარაძის ხელში?სუსი მდინარაძის ხელში უფრო სუსტია, ვიდრე სუსი ლილუაშვილის ხელში, მდინარაძე პროპაგანდის მეგაფონია და სუსშიც ამ როლით მიავლინეს. მდინარაძე კიდევ ბევრის ლაპარაკს აპირებს, კოჭებში ეტყობა:))12. თუ ხვდებით მანდ ციხეში თანამოაზრეებს ან თანაპარტიელებს, მათ ვინ შესაძლოა, არ იყო შენი თანამოაზრე. გაგვიზიარე ციხის ამბები და მანდ მყოფი ადამიანების აზრები - მიმდინარე მძიმე პროცესებზე ჩვენს ქვეყანაში?ვერა, ეს ამ ციხის შინაგანაწესს ეწინააღმდეგება, ნიკას და ზურას ვეხმიანები ხოლმე მიმოწერით და მამხნევებს მათი სიმტკიცე და რაციონალური განსჯის უნარი, იმედია, ჩემი წერილებიც ეხმარება მათ. ახლა უკვე ელენეც შეემატა მიმოწერის ჯგუფს. ნუ ეგაა გამძლე თუა, გამხნევება მაგან რომ იცის, ეგეთი უნდა:))13. ხედავ თუ არა ახალი ძალის საჭიროებას და მიმდინარე პროცესებში ხომ არ გამოჩენილან ასეთები?ახალი ხალხი პოლიტიკაში საჭირო კი არა, აუცილებელია. ამ რეჟიმის ერთ-ერთი ბოროტება ახალი თაობის პოლიტიკისგან მიზანმიმართული განრიდებაა, რაც სავსებით ბუნებრივია მათი მხრიდან: რაც მეტია პოლიტიკაში ისეთი, ვისაც ძველს ვერ გაუხსენებ, ვისთანაც ვერ „დალაგდები“, ვისაც საბჭოთა კავშირი ტვინის არც ერთ უჯრედში არ აქვს - მით ნაკლებია ოლიგარქიული დიქტატურის შენარჩუნების შანსი, ამიტომაც ვისაც ოლიგარქიული დიქტატურის დამარცხება უნდა, ზუსტად ახალი ხალხის მოსვლაზე უნდა იზრუნოს და არა - საკუთარ როლზე და განუმეორებლობაზე პოლიტიკაში. ოლიგარქია აუცილებლად დაემხობა და მცირე გარდამავალი პერიოდის შემდეგ ქვეყანას სრულიად გადაიბარებს დამოუკიდებელი საქართველოს თაობები. საქართველოში საბჭოთა კავშირის მარცხია ჩემთვის ახალი რესპუბლიკის დაბადების ათვლის წერტილი და არა - ნებისმიერი ხელისუფლების ცვლილება სხვა ხელისუფლებით.ბოლოს კი ვიტყვი, რომ გამარჯვების წინაპირობა მხოლოდ ხალხის შეუპოვრობა და უშიშრობა მგონია, იმ ხალხის, ვისაც სამშობლოს დაცვის ინსტინქტი ამოძრავებს, ვინც მოქმედებს გეგმაზომიერად. ასეთი ხალხის წარმატების მჯერა, ასეთი ხალხი შედეგს ყოველთვის დებს. ასეთი ხალხის სამშობლო ყოველთვის წინ მიდის.რაც შეეხება "მშვიდობიან რევოლუციას", რომელიც თურმე არ არსებობს, ოქსიმორონია და ა.შ. როგორც ქოცები გვეუბნებიან - სრული, სრული, სრული სისულელე. დემოკრატიული რევოლუცია ბოლო საუკუნეში ლამის უფრო მეტი მოხდა, ვიდრე - ძალადობრივი. რევოლუციას მხოლოდ ფილმებით თუ არ იცნობ, კი უნდა იცოდე, რომ მყისიერ ცვლილებას ნიშნავს და არაფრით არ გულისხმობს იმთავითვე ძალადობას. მეტიც, ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია, როგორც უმაღლესი მოქმედი სამართალი, დიქტატურის წინააღმდეგ ამბოხების უფლებას გვაძლევს. სიტყვა ამბოხება კი ნამდვილად უფრო მძიმეა ვიდრე რევოლუცია. ამით ეს დეკლარაცია ძალადობის წამქეზებელი აქტი ხდება?:))ასე რომ, მორჩით, ქოცებო, ბოდვას, ცვლილება სწორედ დემოკრატიული რევოლუციით დადგება, რადგან ევოლუციისთვის დრო და სივრცე თქვენ არ დატოვეთ. ქართველ პატრიოტებს კი სამშობლოს გადარჩენის ვალდებულება დაბადებიდანვე გვაქვს: თანდაყოლილი, მშობლების მიერ ნასწავლი, დიდი ქართველის გმირობებით შთაგონებული. ეს ვალდებულება ბევრად მეტია, ვიდრე შიში, დაღლილობა ან გაჭირვება ანუ ყველაფერი ის, რითაც ანტიქართული ოცნება იბრძვის.  

"ყველა სიგნალი, ყველა ნახატი, ყველა სევდიანი გამოხედვა, მშობლებისთვის უნდა იყოს ნიშანი" - პედოფილიის მსხვერპლის დედის ამბავი

1749106076

ეს პროკურატურის ოფიციალური მონაცემებია, თუმცა ბავშვების მიმართ ჩადენილი სექსუალური ძალადობის ზუსტი სტატისტიკა არ არსებობს.ამას თავისი მიზეზი აქვს. ამ დანაშაულს ახასიათებს განსაკუთრებული ფარულობა და გამოვლენის სირთულე, ამიტომაც ოფიციალური სტატისტიკის მიღმა, ძალადობის შემთხვევების რიცხვიც გაცილებით დიდი უნდა იყოს.ეს ამბავიც, რომლის შესახებაც ამ სტატიაში წაიკითხავთ, იმაზე მეტყველებს, რომ არასრულწლოვანთა მიმართ ჩადენილი სქესობრივი ძალადობა „დაფარულ დანაშაულებს“ მიეკუთვნება.არასრულწლოვანმა გოგომ მხოლოდ წლების გავლის შემდეგ გაუმხილა ჯერ დედას და შემდეგ ადვოკატს, რომ ის დიდხანს იყო, ბაბუის (მამინაცვლის მამის) სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი.არასრულწლოვანის გაუპატიურებაში ბრალდებული 60 წლამდე კაცი პოლიციამ ფარული გამოძიების გზით მიღებული აღიარების შემდეგ დააკავა.ის არ არის ერთადერთი, ვინც დანაშაულშია ბრალდებული. პროკურატურა იძიებს ოჯახის კიდევ ერთი წევრის გარყვნილ ქმედებას ბავშვის მიმართ.როგორ მიხვდა დედა, რომ შვილს ისეთი პრობლემა ჰქონდა, რომელზეც ვერ ლაპარაკობდა და დახმარება სჭირდებოდა?„შევამჩნიე, როგორ ადგამდა კარს ტუმბოს, რომ ბარიკადი აეგო“15 წლის ნიას დედას ერთ-ერთ მეტროსადგურთან შევხვდი. წინასწარ შევთანხმდით, რომ დედა-შვილის ანონიმურობას დავიცავდი და მათ ამბავს ასე მოვყვებოდი. შეხვედრამდე ვკითხე, რატომ გადაწყვიტე ჟურნალისტთან დალაპრაკება-მეთქი?„როცა გავაცნობიერე, რა პრობლემის წინაშე იდგა პირველ რიგში, ჩემი შვილი და შემდეგ მე, დავიწყე იმ სტატიების ძებნა და კითხვა, სადაც იმავე თემებზე ლაპარაკობდნენ ძალადობის მსხვერპლები. ეს მეხმარებოდა იმის გააზრებაში, რომ მარტო არ ვიყავით მე და ჩემი შვილი და რომ ჩვენი ამბავი შეიძლება სხვას დახმარებოდა, შეიძლება დახმარებოდა მშობლებს, ამოეცნოთ მათ გარშემო მოძალადეები და გადაერჩინათ შვილები. აი, ამიტომ გელაპარაკებით“, - მეუბნება ახალგაზრდა ქალი.დილის 9 საათი ახლა დაიწყო. სამსახურში წასვლამდე უნდა მოასწროს ამბის მოყოლა, მერე აღარ სცალია. სამი წელია არასრულწლოვან შვილებს მარტო ზრდის და რამდენიმე სამსახურში უწევს მუშაობა - დილიდან გვიან ღამემდე.მასთან ერთად სკვერში, ხის სკამზე ვზივარ. ერთი შეხედვით, მშვიდად საუბრობს, თუმცა დრო და დრო, ხმა უწყდება და თვალები უწყლიანდება.„ყველაფერი მაშინ დაიწყო, როცა ბავშვი დაახლოებით 8 წლის იყო და ეს გრძელდებოდა 4-5 წლის განმავლობაში. როგორც ნიამ ადვოკატს გაანდო, თავდაპირველად სექსუალური ძალადობა შედარებით იშვიათი იყო, რადგან ბავშვი მამინაცვლის მშობლების სახლში იშვიათად რჩებოდა, თუმცა მოგვიანებით, როცა რამდენიმე თვით საზღვარგარეთ მომიწია წასვლა სამუშაოდ, ნია მამინაცვლის მშობლებთან დავტოვე და მთელი ის პერიოდი ბავშვი, ფაქტობრივად, ყოველ ღამე იყო ძალადობის მსხვერპლი“, - ჰყვება ქალი.ამბობს, რომ ნია ჯერ კიდევ სულ პატარა იყო, როდესაც მეორედ დაქორწინდა. ბავშვი ახალმა ოჯახმა სიყვარულით მიიღო.მისი თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ მასზეც არაერთხელ უძალადია ქმარს ფიზიკურად და ამის გამო პოლიციისთვისაც არაერთხელ მიუმართავს, ქმრის ოჯახი მასაც და მის შვილსაც ყოველთვის კარგად ეპყრობოდა:„ჩვენ ცალკე ვცხოვრობდით, მაგრამ როცა მის მშობლებთან მივდიოდით, ყოველთვის სითბოთი გვიღებდნენ. იდეალური ურთიერთობა გვქონდა, ბავშვებს ყველა თან ჰყვებოდა. თუმცა, როგორც აღმოჩნდა, ჩემ შვილზე უკვე მაშინ ძალადობდა სექსუალურად ბაბუა, მაგრამ ბავშვი ამაზე დუმდა.საზღვარგარეთ სამუშაოდ წასვლა რომ გადავწყვიტე, ბავშვის დატოვება შემომთავაზეს და მეც ვენდე, ვერასდროს წარმოვიდგენდი, რომ იმ ოჯახში, იმ ადამიანებთან, რომლებსაც ჩემი შვილი ბებიასა და ბაბუას ეძახდა, მას ჯოჯოხეთი ელოდა“.ნიას დედა უცხოეთიდან დაგეგმილზე ადრე, რამდენიმე თვეში დაბრუნდა. ერთი მხრივ ქმარი ემუქრებოდა, მეორე მხრივ, კი შვილს შეატყო ხასიათის ცვლილება:„ქმარი ეჭვიანობდა. მიგზავნიდა ხმოვან შეტყობინებებს, აღწერდა ჩემი მკვლელობის სცენებს, მემუქრებოდა, რომ თუ დროზე არ დავბრუნდებოდი, მომკლავდა. ნია კი ჩაიკეტა, ამბობდა, რომ ვეზიზღებოდი, გახდა აგრესიული, ამიტომ სასწრაფოდ ავიღე ბილეთი და ჩამოვედი.საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, ერთი პერიოდი ქმრის მშობლების სახლში დავრჩით. ნიას ოთახის კარი შიგნიდან არ იკეტებოდა და შევამჩნიე, როგორ ადგამდა კარს ღამით ტუმბოს, რომ ერთგვარი ბარიკადი აეგო. რომ ვკითხე, რატომ აკეთებ-მეთქი, მითხრა, მამიდაშვილები შემორბიან ხოლმე და ამიტომ ვკეტავო. ამან ეჭვი გამიჩინა, რომ ჩემს შვილს რაღაც აწუხებდა“.საქართველოში დაბრუნებიდან ორ თვეში, ნიას დედა ქმარს დაშორდა და ბავშვებთან ერთად, მარტომ დაიწყო ცხოვრება. იხსენებს, რომ სწორედ მაშინ გააცნობიერა, რომ შვილის თავს რაღაც ხდებოდა და ბავშვი ვერ ამხელდა:„თავდაპირველად მეგონა, რომ გარდატეხის პერიოდი დაეწყო, ვკითხულობდი ლიტერატურას, ინტერნეტში ვეცნობოდი ინფორმაციას, როგორ უნდა გადაგვეტანა ეს რთული პერიოდი. მაგრამ სულ უფრო და უფრო ჩაიკეტა. ხშირად მეუბნებოდა, რომ ვეზიზღებოდი, რომ ყველა ეზიზღებოდა, არავინ უყვარდა. დისტანცირდა ყველასგან და დაიწყო ხატვა. ისეთი ნახატები ჰქონდა, რომ ვუყურებდი, მეშინოდა.ისტერიულად ბანაობდა. შეიძლება დღეში სამჯერ ებანავა. ჰქონდა სუიციდის მცდელობა, შეიზიზღა საკვები, დაკარგა სწავლისადმი ინტერესი. ამის გამო, სკოლაში გახდა ბულინგის მსხვერპლი, მასწავლებლები მეუბნებოდნენ, აღიარე, რომ უბრალოდ ზარმაცია და შენ ვერ უწევ შესაბამის მეთვალყურეობასო“.ერთ საღამოს დედამ ნიას ოთახში ჩანაწერი იპოვა:„წერდა, რომ ეზიზღებოდა ბაბუა. მხოლოდ ეს, მეტი არაფერი. ნელ-ნელა დავაკავშირე ერთმანეთს ნიას ნახატები, ქცევის შეცვლა, ჩაკეტვა, ეს ისტერიული ბანაობა. მოვიკრიბე ძალა და ვუთხარი, რომ ვიცოდი, რაც ხდებოდა მის თავს. თავდაპირველად ყველაფერი უარყო. თუმცა შემდეგ ძალიან ზოგადად მომიყვა, რაც აწუხებდა. ნიას ჩემთან ძალადობის დეტალების შესახებ არ უსაუბრია.შევეცადე ჩემი რეაქცია მაქსიმალურად მშვიდი ყოფილიყო, რომ უფრო მეტად არ დამეფრთხო ბავშვი, თუმცა მაშინვე გადავწყვიტე, რომ დახმარება სჭირდებოდა და ამას მარტო ვერ გავუმკლავდებოდი“.ნიას დედა ჰყვება, რომ სამი დღე ფიქრობდა, როგორ მოქცეულიყო. შემდეგ კი გადაწყვიტა, უფლებადამცველებისთვის მიემართა:„მე და ნია „საფარში“ მივედით. ძალიან დამიდგა გვერდში ადვოკატი. რომ არა ეს ადამიანები, რომ არა ფსიქოლოგის დახმარება, შეიძლება, დღეს ჩემი შვილი ცოცხალი არ ყოფილიყო და შესაბამისად, არც მე“.„რომ შემოვიდა, გარშემო ყველაფერი დამძიმდა“მარი ვარამაშვილი, „საფარის“ იურისტი და ნიას ინტერესების დამცველი, იხსენებს იმ დღეს, როცა ნია და დედამისი მასთან კონსულტაციაზე მივიდნენ.„როდესაც დედამ დარეკა, მითხრა, რომ შვილის მიმართ ჩადენილ გარყვნილ ქმედებაზე ჰქონდა ეჭვი და გასაუბრება უნდოდათ. ნია რომ შემოვიდა ოთახში, ისეთი სიმძიმე შემოიტანა, იმავე წამიდან მივხვდი, რომ ეს არ იყო მხოლოდ გარყვნილი ქმედება და ის გაცილებით მძიმე დანაშაულის მსხვერპლი იყო“.რამდენიმესაათიანი საუბრის შემდეგ ნიამ მასთან ძალადობის დეტალები გაამხილა:„პირისპირ დავრჩით. მიუხედავად იმისა, რომ დედა ჩვენს საუბარს არ ესწრებოდა, იგრძნობოდა, რომ დედას უფრთხილდებოდა. შეშინებული იყო, დათრგუნული, რამდენიმე საათი დამჭირდა, რომ ალაპარაკებულიყო“.მარი ვარამაშვილი ასე აღწერს ნიას საუბრის დეტალებს:„8 წლის იყო, ძალადობა რომ დაიწყო კაცმა. ბავშვი ჰყვებოდა გაუპატიურების ძალიან მძიმე ამბებს, დაახლოებით 4 წლის განმავლობაში. ინტენსივობამ იმატა მაშინ, როცა ბავშვი ბებია-ბაბუასთან დარჩა საცხოვრებლად. ეს ხდებოდა ყოველ დღე და დღეში რამდენჯერმეც კი“.როგორც ადვოკატი ჰყვება, ნია აღწერდა გაუპატიურების სხვადასხვა ფორმას. მათ შორის, ორალური გზით, ასევე შეღწევას სხეულის სხვადასხვა ნაწილებით. უკვე ბოლოს კი უშუალოდ სასქესო ორგანოთი პენეტრაციაც მოხდა. კაცი მისი თანდასწრებით მასტურბირებდა, მასტურბირებდა ბავშვის ხელითაც."მოქმედებდა ფრთხილად. ძირითადად ღამით. ეუბნებოდა, რომ შეუყვარდა როგორც ქალი, რომ ეს იყო ნორმა".როგორც ნია ჰყვებოდა, თავდაპირველად ვერ აღიქვამდა, რა ხდებოდა მის თავს, მაგრამ ეს რომ არასასიამოვნო იყო და აშინებდა, ამას გრძნობდა. 11-12 წლის ასაკიდან უკვე იწყებს აღქმას, რომ მდგომარეობა აუტანელია, ცდილობს მის მოგერიებას, ცდილობს მარტო არ დარჩეს მასთან, იყვიროს.შეიზიზღა საკუთარი სხეული. შეიცვალა ჩაცმის სტილი. სხეულის ის ნაწილები, რომელიც მისი თქმით, კაცს მასში მოსწონდა, დიდ ტანსაცმელში ჩამალა. კაცი ემუქრებოდა, [ეუბნებოდა] რომ თუკი ამის შესახებ ვინმეს ეტყოდა, არ დაუჯერებდნენ. დედა კი მოკვდებოდა ნერვიულობით. ემუქრებოდა, რომ ჰქონდა იარაღი, რომლითაც თავს მოიკლავდა და შემდეგ ეს მას დაჰბრალდებოდა“, - ჰყვება ადვოკატი ნიას მონათხრობს.მარი ვარამაშვილი ამბობს, რომ ბავშვი ოჯახის სხვა წევრის გარყვნილ ქმედებასაც აღწერს:„ეს იყო ერთი ეპიზოდი. კაცი იყო ნასვამი და პროცესის გაგრძელება ვეღარ შეძლო. თუმცა ბავშვს უთხრა, რომ მას როგორც მეგობარს, ისე მოეფერა და რომ ამის შესახებ არაფერი არ უნდა ეთქვა“.ადვოკატთან საუბრის შემდეგ, ნიას დედა პოლიციაში წავიდა, მან საჩივარი არასრულწლოვანთა სამმართველოში დაწერა. გამოძიება თავდაპირველად შედარებით მსუბუქი, გარყვნილი ქმედების მუხლით დაიწყო, რადგან დედამ ძალადობის ყველა დეტალი არ იცოდა.თუმცა, როდესაც გამომძიებელმა ფსიქოლოგისა და სოციალური მუშაკის თანდასწრებით გამოჰკითხა ნია, საქმის კვალიფიკაცია დამძიმდა.„ყველა იმ დეტალის შესახებ ილაპარაკა, რაზეც ჩემთან ისაუბრა. გამოძიება ბაბუისა და ოჯახის სხვა წევრის საქმეებზე ცალ-ცალკე დაიწყო. პრიორიტეტულად დასახელდა ბაბუის საქმე....რაც ამ საქმეს გადაარჩენდა, იყო ამ კაცის აღიარების მოპოვება. სამწუხაროდ, პრაქტიკა აჩვენებს, რომ ვერც ფსიქოლოგის დასკვნა და ვერც მხოლოდ დაზარალებულის ჩვენება, როდესაც საქმე ძველ ფაქტებს ეხება, დაზარალებულის სასარგებლოდ იშვიათად ახდენს გავლენას. ასეთ შემთხვევებზე, ხშირად სასამართლო უკან იხევს, უფრო ბრალდებულის ინტერესებს იზიარებს და საქმეს მის სასარგებლოდ წყვეტს.აქედან გამომდინარე, ერთადერთი გზა, რომ გამოძიებას კაცი ბრალდებულად ეცნო, ეს იყო ფარული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება და მისგან აღიარების მოპოვება“.როგორ მოიპოვა ნიას დედამ მოძალადის აღიარებაადვოკატის მოთხოვნითა და სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, პროკურატურამ ფარული გამოძიების ჩატარების უფლება მოიპოვა.მტკიცებულებების მოპოვებაში მთავარი როლი ნიას დედას უნდა შეესრულებინა. ადვოკატმა და გამოძიებამ ქალი ფარული საგამოძიებო მოქმედების ჩასატარებლად მოამზადა.„დაიგეგმა ყველა დეტალი, გაიწერა სხვადასხვა სცენარი, სავარაუდო კითხვა-პასუხები. სწორედ ამ ფარული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების გამო მომიწია, რომ დედისთვის ყველა ის დეტალი გამეზიარებინა, რაც მისი შვილის თავს ხდებოდა მთელი ამ წლების განმავლობაში.დედას შესაბამისი კითხვები უნდა დაესვა კაცისთვის და ამიტომ მას ეს დეტალები უნდა სცოდნოდა. გამოძიებას სჭირდებოდა, რომ კაცს ამ საქმის ყველა ეპიზოდში ჰქონოდა აღიარებითი ჩვენება. ამ კაცს უნდა გასჩენოდა განცდა, რომ ქალმა ყველაფერი იცოდა და შეძლებდა ამის დადასტურებას“, - ჰყვება მარი ვარამაშვილი.ადვოკატის თქმით, აღიარების მოპოვების პირველი მცდელობა ჩავარდა:„გადავიდა შეტევაზე, აქეთ გიჩივლებ ღირსების შელახვისთვისო. დედამ უთხრა, რომ ბავშვი აკეთებდა ჩანაწერებს დღიურის სახით, რომ ჩაწერილი ჰქონდათ კაცის სატელეფონო ზარები, როდესაც ის ბავშვს ურეკავდა.დედამ უთხრა, რომ თუ ბოდიშს არ მოუხდიდა ბავშვს, ჯერ ჟურნალისტებთან წავიდოდა და შემდეგ პოლიციაში“.მარი ვარამაშვილი ამბობს, რომ კაცმა ნიას დედას მეორე დილასვე დაურეკა და შეხვედრა დაუთქვა:„როგორც კი ერთმანეთს შეხვდნენ, კაცი მუხლებზე დაეცა და დაიწყო თავის მართლება. აბრალებდა ბავშვს, ჩემი ბრალია, რომ ავყევი, ვხვდებოდი, რომ მას უნდოდა ჩემთან სიახლოვე, ამხელა კაცი ვარ და ვერ გავუწიე თავს კონტროლიო. შემდეგ ამბობს, რომ ბავშვი შეუყვარდა, როგორც ქალი. აღიარა აბსოლუტურად ყველაფერი. მათ შორის, ორალური გაუპატიურების ეპიზოდი, სიტყვა-სიტყვით გაიმეორა ის დეტალები, რაც ბავშვმა ჩვენთან საუბრისას თქვა, ეს იყო ე.წ. უნაკლო აღიარება. იდენტურად იმეორებს ბავშვის ჩვენებას აბსოლუტურად ყველა ეპიზოდში. აღიარა ისიც, რომ ერთხელ ცოლმა ამის გამო შენიშვნაც მისცა. დედას სთხოვდა პატიებას და გაჩუმებას“, - სწორედ ეს დეტალები მოისმინეს ადვოკატმა და გამომძიებლებმა ფარული საგამოძიებო ჩანაწერის მოსმენისას.„თავიდან მეგონა, რომ მისი დანახვისას თავს დავკარგავდი, სილას გავაწნიდი, მეგონა, ავყვირდებოდი და ვერაფერს მოვახერხებდი, მაგრამ თავი ხელში ავიყვანე, მე უნდა ვყოფილიყავი ხმა ჩემი შვილისთვის, რომლის სიმართლეც უნდა დამემტკიცებინა. ვცდილობდი კითხვები ისე დამესვა, რომ არ გამეღიზიანებინა“, - იხსენებს ნიას დედა იმ დღის დეტალებს, როცა ფარულ საგამოძიებო მოქმედებაში მონაწილეობის მისაღებად მოამზადეს:„სახლიდან გასვლისას შვილს დავპირდი, რომ კაცი ამ საქციელისთვის პასუხს აგებდა და მაქსიმალურად ვიყავი ორიენტირებული პირობის შესრულებაზე. შეხვედრის დროს ძალიან მხნედ ვიყავი, მაგრამ, როდესაც ყველაფერი დამთავრდა, თავი ვეღარ შევიკავე, ავტირდი“, - ამბობს ნიას დედა.მოპოვებული აღიარების შემდეგ გამოძიებამ კაცი დააკავა. სასამართლომ მას პატიმრობა შეუფარდა.გამოძიება მიმდინარეობს ნიას ოჯახის სხვა წევრის საქმეზეც, სისხლის სამართლის კოდექსის 141-ე მუხლით - გარყვნილი ქმედება არასრულწლოვანის მიმართ. ადვოკატი ელის, რომ გამოძიება კაცს ბრალს უახლოეს მომავალში წაუყენებს.„ჩემი შვილის იმედები გავამართლე. მან იცის, რომ დედა მის გვერდითაა. შეიძლება ახლა დანაშაულის გრძნობა მალაპარაკებს, მაგრამ სხვების გასაგონადაც ვიტყვი, ჯობდა ნაკლები ლუკმა მქონოდა და არ დამეტოვებინა.მე ახლა ზუსტად ვიცი, რომ ის ნდობა, რომელიც მქონდა სხვა ადამიანების მიმართ, მათ შორის, ოჯახის მამაკაცი წევრების მიმართ, აღარ მაქვს. სამწუხაროდ, ჩვენი სიყვარული ამ ადამიანების მიმართ, არ გამორიცხავს, რომ შესაძლოა მათგან რაიმე საფრთხე დაემუქროს ჩვენს შვილებს.ყველა სიგნალი, ყველა ნახატი, ყველა სევდიანი გამოხედვა, მშობლებისთვის უნდა იყოს ნიშანი. სამწუხაროდ, მე ეს მხოლოდ მას შემდეგ გავაცნობიერე, რაც ამ კოშმარის პირისპირ აღმოვჩნდი“, - ამბობს ნიას დედა.ქალის თქმით, ბავშვის ემოციური მდგომარეობა დღესაც რთულია, ამიტომ ცდილობს, რომ შვილთან შეძლებისდაგვარად მეტი დრო გაატაროს: "მის პირად სივრცესი ღრმად შეჭრა არ მინდა, მაგრამ რაკი ნიას ფსიქოლოგიური მდგომარეობა ისევ მყიფეა, ვცდილობ, რომ თვალდახედვის არეალში მყავდეს. ბოლო პერიოდში, ინტერესებიც გაუჩნდა, სხვადასხვა პროფესიით დაინტერესება შევატყვე. ეს კარგის ნიშანი უნდა იყოს. მთავარია, რომ გვერდით ვეგულები"...„მითია, რომ მოძალადე ძირითადად უცხო ადამიანია“ფსიქოლოგია მაია ცირამუა, წლებია მუშაობს სექსუალური ძალადობის მსხვერპლ ბავშვებთან. იცნობს მოძალადის ქცევას და იცის, როგორ მანიპულირებენ ისინი მსხვერპლების ემოციებით - შიშით, სირცხვილით.მისი თქმით, ტრავმა, რომელიც სექსუალურ ძალადობას ახლავს. აისახება ადამიანის თვითშეფასებაზე და არის დეპრესიის ერთ-ერთი წყარო. ძალადობის მსხვერპლები ხშირად მიდრეკილები არიან თვითდაზიანებებისკენ, აქვთ სუიციდური ფიქრები:რაც შეეხება კითხვას, თუ რატომ მალავენ ადამიანები, განსაკუთრებით კი ბავშვები სექსუალური ძალადობის ფაქტებს, მაია ცირამუა ამბობს, რომ ეს არის მოძალადის მიერ ჩანერგილი შიშისა და სირცხვილის განცდა:„სექსუალური ძალადობა მდუმარე, ჩუმ დანაშაულთა კატეგორიას განეკუთვნება. მოძალადე ძალიან ხშირად მიმართავს ე.წ. პრევენციულ ზომებს, რომელიც ხელს უწყობს იმას, რომ ბავშვი იყოს დადუმებული. დაშინება, რომ ხმას თუ ამოიღებ, მოგკლავ ან საყვარელ ადამიანს მოგიკლავ, ან მაინც არ დაგიჯერებენ, ეს კარგად ნაცადი ხერხია. მთელი მექანიზმი აქვს მოძალადეს, რითაც ის ხელს უწყობს იმას, რომ ბავშვი ამაზე დუმდეს. შეიძლება მთელი ცხოვრებაც კი გავიდეს და ადამიანმა ეს შიში ვერ დაძლიოს და ვერასდროს ამოიღოს ხმა“.მაია ცირამუა ამბობს, რომ როდესაც ბავშვი ლაპარაკს იწყებს სექსუალურ ძალადობაზე, ან რაიმე ფორმით მიანიშნებს მასზე, აუცილებელია, რომ ბავშვის ნათქვამს ყურადღება მიაქციონ. ფსიქოლოგის თქმით, 70-80% შემთხვევებში ბავშვებზე სექსუალურად სწორედ ოჯახის წევრები, ახლობლები ძალადობენ:„მითია, რომ მოძალადე ძირითადად უცხო ადამიანია. არა, მოძალადეთა უმრავლესობა სწორედ ახლობელია. ამიტომ, როცა ბავშვი იძლევა მინიშნებას, მის უახლოეს გარემოცვაში უნდა ვეძებოთ ეს ადამიანი. მოძალადე შეიძლება იყოს ოჯახის წევრი, მეზობელი, ნათესავი, აღმზრდელი.მითია ისიც, რომ სექსუალური მოძალადე ხანდაზმული ადამიანი უნდა იყოს. გამოკვლევები აჩვენებს, რომ მოძალადეთა შორის ჭარბობენ 40 წლამდე ასაკის კაცები.მითია ისიც, რომ სექსუალური მოძალადისთვის მიმზიდველია პუბერტატულ ასაკში მყოფი ბავშვები და ისინი არიან რისკის ქვეშ. პირიქით, რისკის ჯგუფში შედიან 6-დან 11 წლამდე ასაკის ბავშვები“.როდესაც საქმე ეხება სექსუალურ ძალადობასა და ბავშვებს, მაია ცირამუა ამბობს, რომ აუცილებელია, მოზარდს ჰქონდეს მშობლების იმედი, არ ეშინოდეს მათი რეაქციის.*თუ ხართ ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი ან ფლობთ ინფორმაციას ოჯახში ან ბავშვზე ძალადობის შესახებ, დარეკეთ ნომერზე 112 ან 116 006https://www.radiotavisupleba.ge/  

"საქართველოს ტერიტორიაზე მეორე ფრონტი, საუკეთესო შემთხვევაში, რამდენიმე დღე გაძლებდა, ეს როგორ შეიძლება ჩვენი ინტერესის ნაწილი ყოფილიყო?"

1741797960

ის იხსენებს, თუ როგორ და რატომ ჩავარდა სტამბოლის მოლაპარაკებები სამი წლის წინ, და საუბრობს უკრაინის ომზე, რომელსაც „ისტორიისა და სამხედრო ხელოვნების სახელმძღვანელოებში ისწავლიან“. უკრაინის ყოფილ თავდაცვის მინისტრს საქართველოზეც ვკითხეთ, უფრო ზუსტად კი ყბადაღებულ „მეორე ფრონტის“ კონსპირაციაზე.შენიშვნა: ოლექსი რეზნიკოვთან ინტერვიუ ჩაწერილია საუდის არაბეთში, ჯიდაში გამართულ მოლაპარაკებებამდე. შეხვედრის შემდეგ კი აშკარა გახდა, რომ რეზნიკოვის მიერ ინტერვიუში გაკეთებული ყველა პროგნოზი სრულად გამართლდა…რადიო თავისუფლება: ამ კვირაში სამი წელი შესრულდება იმ პირველი სამშვიდობო მოლაპარაკებებიდან - 28 თებერვალს უკვე ცხადი ხდება, რომ კრემლის გეგმამ, უკრაინა 3 დღეში დაეპყრო, კრახი განიცადა, მალე ისინი კიევიდან გამოვლენ, და 10-14 მარტს მხარეები - მათ შორის თქვენც ხართ - მოლაპარაკებების მაგიდას მიუსხდებიან, სტამბოლში. თავდაპირველი სიგნალები ოპტიმისტურია - ჩნდება იმედი, რომ მხარეები შესაძლოა, ცეცხლის შეწყვეტაზე შეთანხმდნენ კიდეც, მაგრამ საბოლოოდ, აქედან არაფერი გამოდის. რატომ?ოლექსი რეზნიკოვი: სტამბოლის მოლაპარაკებებს წინ უძღოდა სამი შეხვედრა ბელარუსში – იქ ჰუმანიტარული დერეფნების გახსნაზე და ტყვეთა გაცვლაზე შევთანხმდით. სტამბოლში კი გაიმართა მოლაპარაკებების კულმინაციური ეტაპი, სადაც პრეზიდენტმა ერდოღანმა სცადა შუამავლის როლის შესრულება. მას გულწრფელად სჯეროდა, რომ ომის შეჩერება შეიძლებოდა.მაგრამ ჩვენსა და რუსების მოლოდინებს შორის მკვეთრი კონტრასტი იყო. მათი მთავარი გზავნილი იყო: „კეთილი ინებეთ და დაგვნებდით.“ ჩვენ კი იქ დასანებებლად არ ჩავსულვართ. ჩვენ დროის მოგება გვჭირდებოდა – ჰუმანიტარული საკითხების მოგვარება, ტყვეების გაცვლა, და რაც მთავარია, დასავლეთის დარწმუნება, რომ ჩვენ საკმარისად ძლიერები ვიყავით, რომ ჩვენ გვერდით დარჩენილიყვნენ...რადიო თავისუფლება: იმის გამო, რომ სპეციალური სამხედრო ოპერაცია ფაქტობრივად ჩავარდა, აპირებდნენ რუსები რაიმე დათმობაზე წამოსვლას?ოლექსი რეზნიკოვი: არა. მათ მხოლოდ მოთხოვნები ჰქონდათ. უფრო სწორად, „წინადადებები“: რომ შეგვეცვალა კონსტიტუცია და უარი გვეთქვა ნატოზე. რუსული ენა უნდა გვექცია მეორე სახელმწიფო ენად. გვაიძულებდნენ შეიარაღებული ძალების არასერიოზულ მინიმუმამდე შემცირებას – მათ შორის, ტანკების, ავიაციის, საარტილერიო სისტემების რაოდენობის მკვეთრ შეზღუდვას. ასევე, [მოთხოვნებს შორის იყო] ყველა რუსულენოვანი რეგიონისთვის განსაკუთრებული სტატუსის მინიჭება – და კიდევ სხვა უამრავი ბოდვა. რუსებს მშვიდობა არ უნდოდათ — უნდოდათ წელში გატეხილი უკრაინა, რომელიც ვეღარასდროს იბრძოლებდა. ჩვენ ვთქვით: არა. ჩვენ კონსტიტუციას არ შევცვლით, რადგან უკრაინელი ხალხის უმრავლესობას ნატოსა და ევროკავშირისკენ სვლა სურს. ეს არ არის ჩვენი გადასაწყვეტი, ეს არის ჩვენი ქვეყნის სახელმწიფოებრივი არჩევანი.რუსები ლამის გაჰკიოდნენ, რომ „ნატოს ექსპანსია“ საფრთხეს უქმნიდათ. ჩვენ ვპასუხობდით, რომ მხოლოდ კეთილმეზობლური, მშვიდობიანი ურთიერთობები გვსურდა რუსეთთან. მას შემდეგ, რაც უკრაინაში შეიჭრნენ - და მეტწილად, სწორედ ამ შეჭრის გამო, ნატოს ორი ახალი წევრი შეემატა – შვედეთი და ფინეთი. ახლა რუსებს ბევრად უფრო გრძელი საზღვარი აქვთ ნატოსთან. თუ მართლაც ნატოს შეკავება სურდათ, სერიოზული წარმატებაა, ვერაფერს იტყვი...რადიო თავისუფლება: დღემდე იწერება, რომ მაშინ კიევი მზად იყო, თუნდაც დროებით, ნატოსკენ სწრაფვა გაეყინა, თუ დანარჩენ საკითხებზე შეთანხმებას შეძლებდნენ. ეს სიმართლეა?ოლექსი რეზნიკოვი: არცერთ იმ შეხვედრაზე, რომელშიც მე ვმონაწილეობდი, მსგავსი რამ არ განგვიხილავს.მეორე მხრივ, ჩემი მთავარი ფოკუსი მაინც ჰუმანიტარული დერეფნების ორგანიზება და ტყვეების გაცვლა იყო. მაგრამ გულწრფელად გეტყვით – არ მჯეროდა, რომ რუსები რაიმე სხვა შეთანხმებას დაიცავდნენ, კიდევაც რომ შევთანხმებულიყავით რამეზე. მე ორი წელი ვმუშაობდი რუსებთან, მინსკის პროცესში – უკრაინის დელეგაციის თავმჯდომარის მოადგილე ვიყავი. უამრავი საათი გამიფლანგავს მათთან „მოლაპარაკებებში“ ბერლინსა და პარიზში, „ნორმანდიის ფორმატში“. და იმ ორწლიანი პროცესიდან ერთი რამ ზუსტად გავიგე: ისინი არასდროს იცვლიან პოზიციას, თუ არ აიძულებ. არანაირი კეთილსინდისიერება, არანაირი რეალური მზადყოფნა მოლაპარაკებისთვის. ეს ყველაფერი მათი მხრიდან უბრალოდ თამაში იყო. „გვისრულებდნენ“.რადიო თავისუფლება: უკრაინა დროს იგებდა, ცდილობდა დასავლეთის მხარდაჭერის მობილიზებას. რუსები რის მიღწევას ცდილობდნენ?ოლექსი რეზნიკოვი: კარგი კითხვაა. ვფიქრობ, უბრალოდ გაოგნებულები იყვნენ, რომ მათი თავდაპირველი, სამდღიანი გეგმა ჩაიშალა, რომ ყვავილებით არ დახვდნენ უკრაინაში.მოლაპარაკებებისას ვაკვირდებოდი რუსული დელეგაციის რეაქციებს. მთავარი ფიგურა რომან აბრამოვიჩი იყო – ის იყო ერთადერთი, ვისაც კრემლთან პირდაპირი კავშირი ჰქონდა. დანარჩენები მხოლოდ დეკორაციის ფუნქციას ასრულებდნენ. ის აშკარად შოკირებული ჩანდა - როგორც ზოგადად ომის დაწყების გადაწყვეტილებით, ასევე იმით, თუ როგორ განვითარდა მოვლენები...სადღაც გულში იმედი გვქონდა: იქნებ, ამჯერად მაინც მიხვდნენ, რომ შეცდომა დაუშვეს და უკან დაიხიონ? აი, ვილაპარაკოთ - იქნებ, ახლა, როცა გაიაზრეს, რომ მაგრად „ჭამეს“, ახლა მაინც რაიმე გზა ვიპოვოთ ამ ომიდან გამოსასვლელად? დღეს, ომიდან სამი წლის თავზე, თამამად შეიძლება თქმა, რომ ჩვენი მაშინდელი იმედები ფუჭი და გულუბრყვილო აღმოჩნდა.რადიო თავისუფლება: ასევე, დღემდე ხშირად იწერება, თითქოს უკრაინასა და რუსეთს შორის შეთანხმება ხელმოწერის პირას იყო, მაგრამ სწორედ მაშინ, დიდი ბრიტანეთის მაშინდელმა პრემიერ-მინისტრმა, ბორის ჯონსონმა, ზელენსკის ურჩია, ზავი არ მიეღო და ბრძოლა გაეგრძელებინა. ეს მართალია?ოლექსი რეზნიკოვი [იცინის]: ეს უბრალოდ ურბანული ლეგენდაა. ბორის ჯონსონი ყოველთვის ძალიან აქტიურად გვიჭერდა მხარს, ზელენსკისთან ძალიან კარგი ურთიერთობა ჰქონდა. ბრექსიტის წყალობით, ევროკავშირის ბიუროკრატიის „დიპლომატიური ხელბორკილებისგან“ თავისუფალი იყო.მას ნამდვილად სძულს პუტინი და ამაზე ღიად საუბრობდა. მაგრამ მოლაპარაკებებზე მისი მხრიდან რაიმე კონკრეტულ მითითებასა თუ რჩევაზე არასოდეს მსმენია. კიდევ ერთი რამ: ზელენსკი გადაწყვეტილებებს თავად იღებს. ვერავინ, ერთი კი არა, ასი ბორის ჯონსონიც ვერ დაიყოლიებდა რაიმე ისეთის გაკეთებაზე, რასაც თვითონ ქვეყნის ინტერესების საწინააღმდეგოდ მიიჩნევდა...რადიო თავისუფლება: სანამ მიმდინარე მოლაპარაკებებზე გადავიდოდეთ, უნდა გკითხოთ პრეზიდენტ ტრამპის გადაწყვეტილებაზე – უკრაინისთვის სამხედრო დახმარების მიწოდების შეწყვეტას ვგულისხმობ. რა შედეგი ექნება ამას?ოლექსი რეზნიკოვი: ეს მოსალოდნელი იყო, ველოდი ამას და ძნელად განსაჭვრეტი ნამდვილად არ ყოფილა. ეს აბსოლუტურად გასაგები ბერკეტია, პირველი ეტაპია ძალიან მკაცრი მოლაპარაკებებისა - ვფიქრობ, ეს ფაზაა, რომელსაც გავივლით. ეს უბრალოდ სიგნალია. არ ვფიქრობ, რომ ომის მიმდინარეობაზე კატასტროფული გავლენა ექნება. ეს უფრო გზავნილია: „ბიჭებო, მოგიწევთ თქვენი მოლოდინები ცოტა შეკვეცოთ, რეალისტურად იფიქრეთ და გათვლები გააკეთეთ – ჩვენ გარეშე თუ ჩვენ გვერდით, ეს უკვე თქვენი გადასაწყვეტია.“რადიო თავისუფლება: ექსპერტების დიდი ნაწილი მიიჩნევს, რომ თუ ამერიკა სამხედრო დახმარებას არ აღადგენს, უკრაინა მხოლოდ ზაფხულამდე თუ შეძლებს სამხედრო ოპერაციების დღევანდელი ტემპებითა და მასშტაბებით წარმოებას. თქვენ, ფაქტია, ასე არ ფიქრობთ. რატომ?ოლექსი რეზნიკოვი: მათ, ვინც ასე ფიქრობს, ავიწყდებათ, რომ სამი წლის წინ ეს ომი სხვა ტიპის ომი იყო. მაშინ ეს იყო კლასიკური, ტრადიციული ომი – საარტილერიო დუელები, ტანკები, ქვეითები, ავიაცია და ა.შ. დღეს კი ახალ ტიპის ომში ვართ, სადაც საბჭოთა ტექნიკასა და ნატოს სტანდარტის თანამედროვე შეიარაღებას ერთდროულად ვიყენებთ, და რაც მთავარია, ვიმყოფებით სრულიად ახალ – ელექტრონული ომის ეტაპზე, დრონების ომში, სადაც მასობრივად გამოიყენება უპილოტო სისტემები – ჰაერში, ხმელეთსა თუ ზღვაში. და მათ უდიდეს ნაწილს ჩვენ თვითონვე ვაწარმოებთ. ეს არის, ერთი მხრივ, ბოლო დიდი ტრადიციული ომი კაცობრიობის ისტორიაში და ამავდროულად, ახალი თავის დასაწყისი ომის ხელოვნებაში - ეს ომი აუცილებლად მოხვდება სამხედრო ისტორიის სახელმძღვანელოებში, როგორც ახალი სტანდარტი.რაც შეეხება თეთრი სახლის გადაწყვეტილებას, მას უფრო მეტი გავლენა ექნება მშვიდობიან მოსახლეობაზე, ვიდრე თავად ფრონტზე. ეს ნიშნავს, რომ მშვიდობიანი მოსახლეობაში მსხვერპლი მეტი იქნება. არ მესმის, როგორ შეიძლება ეს იყოს აშშ-ის ინტერესებში.რადიო თავისუფლება: ანუ დარწმუნებული ხართ, რომ უკრაინა ბრძოლას ნებისმიერ შემთხვევაში გააგრძელებს – ამერიკული დახმარების გარეშეც?ოლექსი რეზნიკოვი: სხვა გზა გვაქვს? ეს თვითგადარჩენის საკითხია. რუსები მათთვის ასე საყვარელ „სალიამის ტაქტიკას“ არ შეეშვებიან. ნაჭერ-ნაჭერ ეცდებიან მიწის აწაპნას, მერე დროებით გაჩერდებიან, შემდეგ ეცდებიან მორიგი ნაჭერი „დაითრიონ“.ამიტომ სხვა გზა უბრალოდ არ არსებობს – ბრძოლისთვის მუდმივად მზად უნდა ვიყოთ.რადიო თავისუფლება: ზელენსკისა და ტრამპის ბოლო შეხვედრამ თეთრ სახლში, რბილად რომ ვთქვათ, არცთუ კარგად ჩაიარა. მაინც რა მოხდა, თქვენი აზრით?ოლექსი რეზნიკოვი: ემოციების ჯახი. როცა ორივე მხარე გადალახავს ემოციურ ფონს, დარწმუნებული ვარ, ისევ დაბრუნდებიან მოლაპარაკების მაგიდასთან. დიპლომატიაში ემოციები მხოლოდ ბარიერია – მოლაპარაკებისას მთავარია ინტერესები და ის, თუ როგორ მიაღწიო შედეგს. თუ შენი ინტერესები გასაგებია ჩემთვის და ჩემი ინტერესები გასაგებია შენთვის, მაშინ შეგვიძლია შეხვედრის წერტილის ძიება დავიწყოთ.ამავე პრინციპით შეიძლება აიხსნას მინერალების შეთანხმებაც. ახლა ტრამპს შეუძლია რუსებს უთხრას: „მე უნდა დავიცვა ამერიკის ინტერესები უკრაინაში.“ ჟანრის კლასიკაა.რადიო თავისუფლება: უკრაინისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია უსაფრთხოების გარანტიები. როგორ უნდა მიიღოს ისინი ამ ადმინისტრაციისგან?ოლექსი რეზნიკოვი: თეთრი სახლის დღევანდელი პოლიტიკაა ევროპელები დაარწმუნოს, რომ სწორედ ევროპას მოუწევს უკრაინის უსაფრთხოებისათვის „ჩეკზე ხელის მოწერა“ - და არა მხოლოდ უკრაინის, არამედ მთელი ევროპის. აშშ „დროშას ააფრიალებს“, მაგრამ ხარჯები ევროპამ უნდა დაფაროს.და ეს არაა ალოგიკური – უკრაინის უსაფრთხოებაში ინვესტირება ნიშნავს, რომ ევროპის აღმოსავლეთ ფლანგს საიმედო ფარი ექნება.რადიო თავისუფლება: ბოლო კითხვა ამერიკაზე, სანამ ევროპაზე გადავალთ - ამერიკა აპირებს გამოიძიოს, სად გაქრა უკრაინისთვის გაწეული 100 მილიარდი დოლარის სამხედრო დახმარება. არის რამე გამოსაძიებელი?ოლექსი რეზნიკოვი: მხოლოდ ერთს ვიტყვი: თუ რამეა გამოსაძიებელი, თუ რამე მართლაც დაიკარგა, ის დაიკარგა აშშ-ის ტერიტორიაზე. იქ ეძებონ.რადიო თავისუფლება: ევროპაზე გადავიდეთ. რეალისტურად რომ შევხედოთ, რას უნდა ველოდოთ მათგან – სამხედრო დახმარების კუთხით, როგორც მოკლე, ისე საშუალოვადიან პერსპექტივაში?ოლექსი რეზნიკოვი: ევროპას ძალიან სერიოზული სამხედრო ინდუსტრია უმაგრებს ზურგს – გერმანია, საფრანგეთი, გაერთიანებული სამეფო, სკანდინავიის ქვეყნები. საკმარისი იქნება მხოლოდ სამი სახელი – Saab, Rheinmetall და Thales. მათ საკმარისი მარაგებიც აქვთ და წარმოების გაფართოებაც შეუძლიათ. თუ საქმეს სერიოზულად მიუდგებიან, ყველაფერი შესაძლებელია.რადიო თავისუფლება: რაც შეეხება „მსურველთა კოალიციას“ და მის პოტენციურ სამშვიდობო კონტინგენტს – განზრახვა ცალსახად კეთილშობილურია, მაგრამ როგორ იქცევა ის რეალობად? რატომ უნდა დათანხმდეს რუსეთი ამას, რის სანაცვლოდ?ოლექსი რეზნიკოვი: ვფიქრობ, რუსეთი მხოლოდ მაშინ დათანხმდება, თუ სანაცვლოდ თავის მხარესაც მიიღებს ვინმეს [სამშვიდობო ჯარებში], ვისაც თავისიანად მიიჩნევს. მაგრამ, გარკვეულწილად, ამ ახალი ტიპის ომში ადგილზე ჯარების ყოფნა აღარ არის ისეთი გადამწყვეტი, როგორც ტრადიციულ კონფლიქტებში.რადიო თავისუფლება: და ბოლოს, მინდა გკითხოთ ერთ თემაზე, რომელსაც იყენებენ როგორც საქართველოში, ისე მოლდოვაში ანტიდასავლური და ანტიუკრაინული სენტიმენტების გასაღვივებლად: რომ თითქოს კიევი თბილისსა და კიშინიოვს მეორე ფრონტის გახსნას აიძულებდა. და როგორც მაშინდელ თავდაცვის მინისტრს, ასეთი თემაზე სავარაუდოდ თქვენთან კონსულტაციის თუ დისკუსიის გარეშე არავინ დაიწყებდა ფიქრს. ასე რომ - არსებობდა თუ არა კიევის მხრიდან რაიმე ზეწოლა, რომ საქართველოს მეორე ფრონტი გაეხსნა?ოლექსი რეზნიკოვი: არა. ეს სრული სიცრუეა. რუსული საინფორმაციო ომის ნაწილია. ჩვენ ძალიან კარგად გვესმის, რამდენად მგრძნობიარე თემებია მოლდოვისთვის და საქართველოსთვის დნესტრისპირეთი და აფხაზეთი. გარდა ამისა, რა სამხედრო ინტერესი ან სარგებელი უნდა მიგვეღო აქედან? საქართველოს ტერიტორიაზე მეორე ფრონტი, საუკეთესო შემთხვევაში, რამდენიმე დღე გაძლებდა. ნებისმიერი სერჟანტი გეტყვით ამას. ეს როგორ შეიძლება ჩვენი ინტერესის ნაწილი ყოფილიყო? სხვა რელიეფი, სხვა სამხედრო სტრატეგია, სხვა შეიარაღება.ჩემს მინისტრობისას მსგავსი რამ რომ განხილულიყო, აუცილებლად მეცოდინებოდა. და სრული პასუხისმგებლობით გეუბნებით – არ ყოფილა არცერთი მცდელობა, არანაირი ზეწოლა კიევის მხრიდან. ეს არასდროს ყოფილა ჩვენი პოლიტიკის ნაწილი.ამის გარდა, მინდა დავამატო, რომ ჩვენ ძალიან ვაფასებთ იმას, რასაც ქართველები აკეთებენ და უკვე გააკეთეს უკრაინისთვის. უამრავი ქართველი იბრძვის უკრაინაში.ჩემს საკუთარ ნათესავებს, რომლებიც რუსეთმა ლტოლვილებად აქცია, პირველ რიგში ბათუმში ჰქონდათ თავშესაფარი, სანამ პოლონეთში გადავიდოდნენ. ასე რომ, ქართველების გაწეულ დახმარებას ნამდვილად ვაფასებთ. 

"რა მასშტაბის ფიგურა იყო პატრიარქი ილია II, ამას თვალსაჩინოდ მოწმობს მასთან დამშვიდობების მსურველთა რიცხვი"

1774167280

"ამ დღეებში იმდენი შესანიშნავი წერილი დაიწერა პატრიარქის შესახებ, რომ ჩემს მიერ რაიმეს აღწერის მცდელობას, კომენტარებში იმ წერილების ატვირთვას ვამჯობინებ, რომლებიც განსაკუთრებით საინტერესოდ მომეჩვენა.რაც უფრო მასშტაბურად მოაზროვნეა პიროვნება, მით უფრო არაპრიმიტიული და არასწორხაზოვანია ის და წაკითხვის ღირსი კარგი წერილიც იმას ჰქვია, რომელიც არა ემოციური და ირაციონალური, არამედ ფბ ფორმატისთვისაც კი ლამის სამეცნიერო დისტანციიდანაა დაწერილი და ფაქტებს ეყრდნობა.თვითონ კი მოვიგონებ პატრიარქთან იმ პირად შეხვედრას, ამბად რომ თითქოს, არაფერია, მაგრამ მე რომ სულ მემახსოვრება.პატარა რომ ვიყავი და მერეც, არც ისე პატარა, მამაჩემი ხელისგულს გაშლიდა და მე ლოყა უნდა ჩამედო მის ხელში. ეს იყო ჩვენი სიყვარულის ფიზიკურად გამოხატვის ფორმა.ერთხელ, პატრიარქთან შეხვედრაზე აღმოვჩნდი ბევრ ადამიანთან ერთად, სადაც ყველა სათითაოდ ვესალმებოდით მას. რომ მივუახლოვდი, მოულოდნელად, სრულიად არაფორმალურად, სხვებისგან განსხვავებულად მომესალმა, სახე ღიმილმა გაუნათა და თავისი ფაფუკი, ქათქათა ხელისგულით შემეხო ლოყაზე. არც მე ვიჩქარე ლოყის გამოწევა, მე ხომ სიყვარულის ამ ფორმას ბავშვობიდან ვიცნობდი. როგორც ხელისგულში ლოყის მოთავსების საუკეთესო სპეციალისტს შეეფერებოდა, რამდენ ხანსაც შეიძლებოდა, იმდენ ხანს შევყოვნდი, რომ მიმეღო ბავშვობიდან, ჩემს უჯრედის მეხსიერებაშიც კი შენახული სითბოს გამოცდილება.სხვა რამეს გავიხსენებდი, უფრო აზრიანს, ან თუნდაც ისევ პირადს, მაგალითად გავიხსენებდი, მამა რომ გარდაიცვალა, პანაშვიდზე მგალობლებთან ერთად რომ მოვიდა და ნუგეშით გაანათა სახლი. დედას შესთავაზა, ნარიყალაზე დავკრძალოთო. დედამ, უცნაურმა და თავისებურმა, გამორჩეულობაზე უარი თქვა, თავის მეგობრებს შორის იყოსო, თან ნარიყალაზე ქალებს არ დაკრძალავენ და მე ცალკე აღმოვჩნდებიო.ბევრი წლის შემდეგ, პატრიარქისვე კურთხევით, ნარიყალაზე დაიკრძალა სოხუმიდან წითელი ჯვრის მიერ გადმოსვენებული ეროვნული გმირი მამია ალასანია. მამაჩემის სახელი კი ტაძრის კედელზე იხსენიება, როგორც ერთ-ერთი იმ ადამიანის, ვინც ხელი შეუწყო ძეგლის რესტავრაცია-დაკონსერვებას.მოკლედ, ნამდვილად შეიძლებოდა რამე უფრო შინაარსიანის გახსენება, მაგრამ რაც გაგიზიარეთ, ამაზე კარგი მოგონება არ მგონია რამე იყოს", - წერს ფანჯიკიძე. 

"ყველა ერთად რომ მიდგახართ მხარში, ასე ერთობით მიყვარხართ ყველა, ეს მაშინ, როცა, სამყარო მძულდა გიგა რომ მომიკვდა"

1773148784

"დასრულდა მორიგი სასამართლო სხდომა. მომდევნო სხდომა ჩანიშნულია 12 მარტს. კიდევ ერთი ღირსეული სვლა, გიორგი რიკაძის ადვოკატი, ლევან ბუაძეც გავიდა საქმიდან. იცით რა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ჩემს ბრძოლაში??? ხალხმა ჩემი ტრაგედია გაითავისა. პირველ პირში წერენ კომენტარებს.ამბობენ, რომ "ჩ ვ ე ნ ამ ბრძოლას მოვიგებთ!".და კიდევ იცით რა არის მნიშვნელოვანი? ამბობენ, რომ "პროკურატურა ჩ ვ ე ნ ს მხარესაა!".ყველაზე მნიშვნელოვანი კი, იცით რა არის? პროკურატურაც იგივეს ამბობს, რომ "ხალხი ჩ ვ ე ნ ს მხარესაა!"და ასე, ყველა ერთად რომ მიდგახართ მხარში, ასე ერთობით მიყვარხართ ყველა!!! ეს მაშინ, როცა, სამყარო მძულდა გიგა რომ მომიკვდა. მარტო შურისძიება მაიძულებდა, რომ მეცოცხლა და მეშინოდა, ვაითუ ვერ გავუძლო ამხელა დარდს, მოვკვდე და შურისძიება ვერ მოვასწრო-თქო.მაგრამ მე თქვენ მარტო ბრძოლაში კი არა, გლოვაშიც მეხიდებით. სასაფლაოზე ვიდეოკამერები მაქვს დამონტაჟებული. ვხედავ და მესმის, როგორ ეფერებიან ჩემს შვილიკოს. იცით, რომ გუშინ დილით, ერთმა საყვარელმა გოგომ თავისი დაბადების დღის პაწაწუნა ტორტზე სანთელი გიგას საფლავზე ჩააქრო????? ჰოდა, მადლობა საქართველოვ! ჰოდა, მიყვარხარ საქართველოვ! ყველა ერთად მკვლელების წინააღმდეგ!!! ნია იმნაძე ციხეში!!! გიორგი მალანია ციხეში!!!" - წერს ეკა კუპატაძე სოციალურ ქსელში.

"რა ინფორმაცია გვაქვს, რა ზომებს მივმართავთ - სადაა მშვიდობის მქადაგებელი "ქოცრეჟიმი"?

1772708866

მისი თქმით, ხელისუფლებამ საზოგადოებას პატივი უნდა სცეს და მოსალოდნელ საფრთხეებზე პოზიცია დააფიქსიროს."ისრაელის ნავთობმომარაგების მესამედი გადის, არც მეტი, არც ნაკლები, ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის მილსადენზე. ამერიკულ წყაროებში ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ირანს მიზანში აქვს ამოღებული ეს მილსადენი, რომელიც 3 სახელმწიფოზე - აზერბაიჯანზე, საქართველოზე და თურქეთზე გადის. აზერბაიჯანმა და თურქეთმა განცხადებები გააკეთეს.რა ვითარებაა ამ მიმართულებით საქართველოში, რა ინფორმაცია გვაქვს, რა ზომებს მივმართავთ - სადაა მშვიდობის მქადაგებელი „ქოცრეჟიმი"? არ იმსახურებს საზოგადოება განმარტებას?", - წერს ნიკა გვარამია.ამერიკულ წყაროებში ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ირანს მიზანში აქვს ამოღებული ის მილსადენი, რომელიც აზერბაიჯანზე, საქართველოზე და თურქეთზე გადის.

"იმედის ბანკზე" რასაც "ქოცები" ამბობენ, რანაირად შეიძლება შიზოიდი თაღლითის გარდა ვინმე ამბობდეს"

1772189627

"აი, ახლა რასაც "იმედის ბანკზე“ ამბობენ „ქოცები“ და მათი პროპაგანდისტები, რანაირად შეიძლება შიზოიდი თაღლითის გარდა ვინმე ამბობდეს და სასოწარკვეთილი იდიოტის გარდა ვინმე იჯერებდეს?“ - წერს გვარამია.ტელეკომპანია „იმედი“, რომელიც დიდმა ბრიტანეთმა ტელეკომპანია POSTV-სთან ერთად დაასანქცირა, საკუთარ ბანკს ქმნის.

"მივედი, ჩავეხუტე დედაზე მიკრულს და ვუთხარი, რომ ვიცნობდი მამამისს და ძალიან, ძალიან მაგარი მამა ჰყავდა! ძალიან, ძალიან, მაგარი!"

1771674229

"დღეს, ვანოს დაღუპვის შემდეგ კიდევ ერთხელ ჩავიცვი ნაბრძოლი ფორმა, ნაომარი შევრონები მკლავებზე დავაკარი და ისევ წავედი აეროპორტში, უკრაინაში დაღუპული ქართველი მებრძოლის ბაჩო ბულისკირიას დასახვედრად.სამიოდე დღის წინ, კიდევ ჩამოუსვენებიათ ჩვენი მებრძოლი, ტყვეობაში წამებით მოკლული, მაგრამ სამწუხაროდ, ეს ამბავი ვერ გავიგე.ომიდან ჩამოსვლის შემდეგ ფორმა სხვა შემთხვევაში არც ჩამიცვია და თუ ისევ ბრძოლაში არ დამჭირდა, ვერც წარმომიდგენია რომ ჩავიცვა.თუმცა დაღუპული მებრძოლის პატივსაცემად, თავს ვალდებულად მივიჩნევ სწორედ ნაბრძოლი ფორმით დავხვდე მას.როგორც სხვა დროს, ახლაც ოდნავ გვიან მივედი, რადგან უკრაინული ფორმის დანახვა ცხადია ყურადღებას იქცევს და მე კი დიდი ხანია არ მხიბლავს ეს ამბავი.სამწუხაროდ, ძირითადად ნათესაობა იყო შეკრებილი, აღარც სახელმწიფოს მხრიდან საპატიო ყარაული. არც ტელევიზიები.ორიოდე ნაცნობს თუ მოვკარი თვალი, მივესალმეთ.ასე ვიდექი ჩემთვის მარტო ოდნავ მოშორებით და უცებ დავინახე ათიოდე წლის პატარა ბიჭი მოდიოდა ჩემკენ, შორიდანვე მოკრძალებით, რაღაცნაირად გაუბედავად.ორიოდე ნაბიჯზე დადგა და მომესალმა. მაშინვე მივხვდი, სამეგრელოდან ჩამოსული ნათესავი უნდა ყოფილიყო. მხოლოდ იქ იციან ასე ზრდილობიანად უცხოსთან მისალმება, აშკარად როგორც მისი სტუმარი, ისე მიიღო. ვალდებულად იგრძნო თავი უცხოს მომსალმებოდა, ისევე როგორც რამდენიმე ჭირისუფალი მომესალმა.დავუკარი თავი, მეც მივესალმე.გაჩერდა იმ ორიოდე ნაბიჯის მოშორებით, ისე რომ ცხადად ჩანდა ის ცნობილი მეგრული ზრდილობა, თავდაჭერილობა უფროსთან და თან უცხოსთან ურთიერთობისას.მარტივად მივხვდი სამხედრო ფორმამ და უკრაინულმა შევრონებმა მოიყვანა ჩემთან. ბავშვია მაგრამ, მაინც არ გამომიხატავს საუბრის სურვილი, რაღაცნაირად მშრალად მივიღე. თუმცა მისი ქცევიდან გამომდინარე, ჩემი მხრიდანაც პატივისცემით.- თქვენ უკრაინიდან ხართო? მოკრძალებულად მკითხა ხმადაბლა ორიოდე წამის შემდეგ.- არა, უკრაინიდან როგორ ვიქნები, ქართველი ვარ მეთქი, გავუღიმე.გაჩუმდა.- მაგრამ უკრაინაში ვიყავი.- ომობდითო?! ბავშვური ცნობისმოყვარეობა ჩანდა მისი თვალებიდან.ისევ გავუღიმე და ოდნავ დავუქნიე თავი.გაუბრწყინდა თვალები.- ბაკურის თუ იცნობდითო?!ეს ამბავი რომ გავიგე, როგორც სხვა მსგავს დროს ხდებოდა, ვეცადე აღმედგინა მეხსიერებაში ვიყავით თუ არა სადმე შეხვედრილი. ცნობით ნამდვილად არ ვიცნობდი, მაგრამ რაკი 2022-ში იქ ყოფილა, შეიძლებოდა გადავიკვეთეთ სადმე, როგორც ხდებოდა, ზოგჯერ შემთხვევით, ზოგჯერ საქმეზე, ზოგჯერ ჩვენი მებრძოლების გამოსვენებაში, ვოლოდიმირის ტაძარში მიგვისამძიმრებია ერთმანეთისთვის.ბევრი დაღუპული მებრძოლი აღმიდგენია მეხსიერებაში ასე, მაგრამ ეს ბიჭი ნამდვილად ვერ გავიხსენე ამ დღეებში.ამიტომ ასეც ვუპასუხე ამ ბავშვს, იქნებ სადმე შევხვედრივართ, მაგრამ არ მგონია, არ მახსოვს მეთქი.იდგა თავისთვის ცოტა ხანი იქვე, მეც აღარ მივაქციე ყურადღება, ჩემს ფიქრებში გართულმა.წავიდა, მივხვდი ზედმეტად აღარ შემაწუხა.რომ გამოასვენეს ეს მებრძოლი, ტრადიციულად ფეხით გამოვყევით ასიოდე მეტრი უკან.ეს ბავშვი ჩემზე წინ მიდიოდა, გარდაცვლილის მეუღლეს ამოუდგა გვერდით და ეს ქალი ჩაეხუტა. მაშინ მივხვდი.ეს ხომ შვილი არის მეთქი?! იმ წამსვე ვიკითხე და კიო!მყისიერად გამიელვა თავში რაც გავაკეთე, მოკლული მეომრის შვილი ჩემთან მოვიდა, როგორც მამის უცნობ თანამებრძოლთან, იმ იმედით რომ იქნებ რაღაც მეთქვა მამაზე, იქნებ რაღაც გაეგო ახალი ჩემგან და მე ასე ცივად გავისტუმრე.ეგრევე მოვწყდი ადგილიდან, გავიქეცი, მივედი, ჩავეხუტე დედაზე მიკრულს და ვუთხარი რომ გამახსენდა, რომ გავიხსენე, რომ ვიცნობდი მამამისს და ძალიან, ძალიან მაგარი მამა ჰყავდა!ძალიან, ძალიან, მაგარი!არ იფიქროთ რომ მოვატყუე.მე ყველას მამას ვიცნობდი ვინც იქ დაეცა.და მერე რა თუ არ შევხვედრივართ ბევრთან.მე ვიცი ის გზა რაც გაიარეს.მე ვიცი ის, რაც იფიქრეს ბოლო წამს.მე ვიცი ის, რას იფიქრებდნენ ახლა.ვიცი.შეუძლებელია არ ვიცოდე.თქვენც იცით.ამიტომ მაშინაც კი, როდესაც პირადად არ იცნობთ, გამონახეთ წამი დახვდეთ ბრძოლაში დაღუპულ მეომარს, რომ უკანასკნელ გზაზე პატივით გააცილოთ. მდუმარედ, სულ ორიოდე წუთით. სულ მარტოც რომ იყოთ.და თქვენც თუ გკითხათ ოდესმე მათმა შვილმა, იცნობდით თუ არა მას, უპასუხეთ რომ იცნობდით და მას ძალიან, ძალიან მაგარი დედა, ან მამა ჰყავდა.უპასუხეთ და ერთი წამით არ იფიქროთ რომ ტყუილს ამბობთ, რადგან დედამიწაზე არ არსებობს ამაზე უფრო დიდი სიმართლე.დიდება გმირებს!", - წერს სამხედრო გიორგი მღებრიშვილი.უკრაინაში დაღუპული ქართველი მებრძოლი, 40 წლის ბაჩო ბულისკირია გუშინ ჩამოასვენეს. ბულისკირია ქვედანაყოფ "შერეკილებში" ირიცხებოდა. ის 11 თებერვალს გარდაიცვალა. ბაჩო ბულისკირია უკრაინაში ომის დაწყების დღიდან იბრძოდა და თავდაპირველად "ქართული ლეგიონის" შემადგენლობაში იყო. 2023 წელს დაიჭრა და ფეხის ტერფის ნაწილი დაკარგა.აეროპორტში უკანასკნელ გზაზე გასაცილებლად ბულისკირიას საპატიო ყარაული არ დახვედრია. მას ოჯახის წევრები, მეგობრები, თანამებრძოლები და მოქალაქეები დახვდნენ.