ნეიტრალიტეტი და არმიის რაოდენობა არ განიხილება, უკრაინის უსაფრთხოების გარანტიები რუსებმა ვერ უნდა უკარნახონ, - ამის შესახებ უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა.
მისი თქმით, რუსები აშშ-სთან საუბრებში საკუთარი თავისთვის უსაფრთხოების გარანტიების საკითხსაც აყენებენ, თუმცა ამ განხილვების დეტალები მან არ იცის.
უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ოსლოში გამართულ მოლაპარაკებებს პროდუქტიული და საგნობრივი უწოდა.
მისი თქმით, ბალისტიკური დარტყმების შესახებ დაზვერვა 100%-ით მუშაობს, ხოლო შაბათს, დილის 05:20 საათზე - უკრაინასა და აშშ-ს შორის ხანგრძლივი „ემოციური დიალოგის“ შემდეგ - Starlink-მა მუშაობა განაახლა.
ამ „ემოციური დიალოგის“ გამო უკრაინა სამი გამოწვევის წინაშე აღმოჩნდა: საჰაერო თავდაცვის დეფიციტი;
Starlink-ის შეზღუდვა და აშშ-ისგან სადაზვერვო მონაცემების შეზღუდვა.
"ორი საკითხი მოხსნილია, რჩება საჰაერო თავდაცვის საკითხი. ჩვენ გვაქვს სწორი შედეგი, გამოვედით იმით, რაც გვჭირდება“, - აღნიშნა პრეზიდენტმა.
გარდა ამისა, ოსლოში გამართული მოლაპარაკებების შედეგების მიხედვით, ამერიკულმა მხარემ სანქტ-პეტერბურგში შეხვედრა გამართა. ამერიკელებმა დაადასტურეს, რომ პუტინი ნოემბერში ჯგუფების შეხვედრას დათანხმდა და ორივე მხარე (უკრაინაც და რუსეთის ფედერაციაც) მზად არის სამმხრივი შეხვედრისთვის. უკრაინისთვის მნიშვნელოვანია, რომ მასზე წარმოდგენილი იყოს ევროპა.
ამერიკული მხარის მიერ შემუშავებულ და პუტინისთვის გადაცემულ დოკუმენტზე (უიტკოფის დოკუმენტი) კომენტირებისას, ზელენსკიმ აღნიშნა, რომ უკრაინა ვერ ისაუბრებს სახელმწიფოს ნეიტრალურ სტატუსსა და უკრაინული არმიის შეზღუდვაზე.
მან აშშ-სთან არსებული შეთანხმებების გამო უარი თქვა „წითელ ხაზებში“ დეტალურად ჩაღრმავებაზე, თუმცა გამოყო საკვანძო პრინციპები:
• ნეიტრალიტეტი და არმიის რაოდენობა არ განიხილება: უკრაინის უსაფრთხოების გარანტიები რუსებმა ვერ უნდა უკარნახონ. უკრაინის შეიარაღებული ძალების რაოდენობა - ეს არის ექსკლუზიურად უკრაინის შიდა საკითხი და მისი ურთიერთობა ნატოსთან (თუ უკრაინა ალიანსში იქნება, რაოდენობა შეიძლება იყოს 800 ათასი ან ნაკლები, დაფინანსებიდან გამომდინარე).
• ტერიტორიების საკითხი: ტერიტორიული საკითხის განხილვა (რასაც ამერიკელები ტერიტორიების გაცვლას - "swap the territory" უწოდებენ) შესაძლებელია ექსკლუზიურად ლიდერების დონეზე. დანარჩენი საკითხები ტექნიკური ჯგუფების დონეზე განიხილება.
• უსაფრთხოების გარანტიები: თუ უკრაინა არ არის ნატოში (სადაც მე-5 მუხლი მოქმედებს), აშშ-მა და ევროპელებმა უნდა აიღონ გარანტიები, რომ რუსეთი აგრესიას კვლავ არ დაიწყებს.
"პუტინისთვის გეგმა კი არ მიუტანიათ დასამტკიცებლად, რადგან ყველაფერს ყველა მხარე წყვეტს. არსებობს წინადადებები განსახილველად ამერიკული მხრიდან, რომლებსაც ისინი ჩვენთან განიხილავენ“, - განმარტა ზელენსკიმ.
პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ რუსები აშშ-სთან საუბრებში საკუთარი თავისთვის უსაფრთხოების გარანტიების საკითხსაც აყენებენ, თუმცა ამ განხილვების დეტალები მან არ იცის.
იმ მიზეზების კომენტირებისას, თუ რატომ დათანხმდა პუტინი მოლაპარაკებებს, ზელენსკიმ დაუშვა მისთვის უცნობი შეთანხმებების არსებობის შესაძლებლობა, თუმცა მკაფიო პოზიცია გამოხატა რუსეთისთვის შეზღუდვების მოხსნაზე.
"არ ვისურვებდი, რომ სამი ლიდერის შეხვედრას ისე მივუახლოვდეთ, რომ რუსეთის ფედერაციას ყველა სანქცია მოხსნილი ჰქონდეს. სანქციები დაწესდა აგრესიის გამო და არა სალაპარაკოდ შეკრების შესაძლებლობისთვის. ამიტომ, სანქციების მოხსნა ჩვენ შეგვიძლია დავუკავშიროთ მხოლოდ იმას, რომ ხდება ომის დასრულება, დიპლომატია, იმის გაგება, თუ როგორ უნდა აღდგეს სახელმწიფო, და უსაფრთხოების გარანტიები. მე მაქვს განცდა, რომ როდესაც რუსეთის ლოიალობაზე ვსაუბრობთ, მისი ყიდვა ასეთ ფასად არ არის საჭირო“, - განაცხადა ზელენსკიმ.
კითხვაზე, თუ რა უნდა გააკეთოს პუტინმა, რათა აჩვენოს ომის დასრულების რეალური სწრაფვა, პრეზიდენტმა კონკრეტული პირველი ნაბიჯი დაასახელა: "ენერგეტიკული ზავი, როგორც პირველი ნაბიჯი. ეს არის სიგნალი. თუ ის არ იქნება - სამმხრივი შეხვედრა ლიდერების დონეზე. ის შეიძლება შედგეს“.
ზელენსკიმ ასევე ისაუბრა რუსეთის ნავთობგადასამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებზე და აღნიშნა, რომ უკრაინის დარტყმებს მსოფლიო ფასებზე გავლენა არ მოუხდენია, ვინაიდან რუსეთის ფედერაციიდან დიზელის ექსპორტის წილი მსოფლიო მასშტაბით მხოლოდ 2%-ს შეადგენს. ეს არის ძალისა და სამართლიანობის საკითხი მტრის ქმედებებზე საპასუხოდ.
ზელენსკის თქმით, უკრაინა პარტნიორებს სიტუაციიდან გამოსვლის მკაფიო ალტერნატივებს და ვარიანტებს სთავაზობდა:
1. ენერგეტიკული ზავი: თუ პარტნიორებს სურთ რუსულ დიზელს და ნავთობგადასამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმების შეწყვეტა, რუსეთის ფედერაციამ უნდა შეწყვიტოს დარტყმები უკრაინის ენერგეტიკაზე.
2. Starlink-ის გახსნა: დაფარვის ზონის გახსნა რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიის თავზე, რათა განადგურდეს რუსული ბალისტიკური რაკეტების გამშვები დანადგარები, რომელთა ადგილმდებარეობაც უკრაინისთვის ცნობილია.
3. რაკეტები Patriot-ისთვის: თუ Starlink.-ის დაფარვის ზონას არ ხსნიან (ილონ მასკის პოზიციაზე მითითებით), მისცენ უკრაინას დამატებითი რაკეტები Patriot-ის საჰაერო თავდაცვის სისტემებისთვის.
"და რა მივიღეთ? მოცემულ მომენტში ჩვენ არაფერი მიგვიღია. ანუ, სანქციები მოუხსნეს, Patriot-ის დამატებითი რაკეტები არ მოუციათ, Starlink-ს სიჩქარე დაუგდეს. ამიტომაც რეაქციაც შესაბამისია, ჩვენი სიცოცხლისთვის ვიბრძვით“, - განაცხადა ზელენსკიმ.
Президент Украины Владимир Зеленский рассказал о результатах переговоров в Осло, обсуждении предложений США с РФ, гарантиях безопасности, а также очертил позицию Украины относительно территорий и санкций против России.
Зеленский назвал разговор в Осло продуктивным и предметным. По его словам, разведка по ударам баллистики работает на 100%, а в субботу в 05:20 утра - впервые за долгое время "эмоционального диалога" между Украиной и США - возобновил работу Starlink.
Из-за "эмоциональности диалога" Украина столкнулась с тремя вызовами:
Дефицит ПВО;
Ограничение Starlink;
Ограничение разведданных от США.
"Два вопроса сняты, остается вопрос ПВО. Мы имеем правильный результат, вышли с тем, что нам нужно", - подчеркнул президент.
Кроме того, по результатам переговоров в Осло американская сторона провела встречу в Санкт-Петербурге. Американцы подтвердили, что Путин согласился на встречу групп в ноябре и что обе стороны (Украина и РФ) готовы к трехсторонней встрече. Для Украины важно, чтобы была представлена Европа.
Комментируя наработки американской стороны, переданные Путину (документ Уиткоффа), Зеленский отметил, что Украина не может говорить о нейтральном статусе государства и ограничении украинской армии.
Глава государства отказался подробно углубляться в "красные линии" из-за договоренностей с США, однако отметил ключевые принципы:
Нейтралитет и численность армии не обсуждаются: Гарантии безопасности Украины не могут надиктовать россияне. Численность ВСУ - это исключительно внутренний вопрос Украины и ее взаимоотношений с НАТО (если Украина в Альянсе, численность может быть 800 тысяч и меньше в зависимости от финансирования).
Вопросы территорий: Обсуждение территориального вопроса (то, что американцы называют "swap the territory") возможно исключительно на уровне лидеров. Остальные вопросы обсуждаются на уровне технических групп.
Гарантии безопасности: Если Украина не находится в НАТО (где действует статья 5), США и европейцы должны взять на себя гарантии, что Россия не начнет агрессию снова.
"Это не план принесли Путину на утверждение, потому что решают все стороны. Есть предложения для обсуждения с американской стороны, которые они обсуждают с нами", - пояснил Зеленский.
Президент отметил, что россияне также затрагивают вопросы гарантий безопасности для себя в разговорах с США, однако деталей этих обсуждений он не знает.
Комментируя причины согласия Путина на переговоры, Зеленский допустил возможность неизвестных ему договоренностей, однако высказался о снятии ограничений с РФ.
"Я бы не хотел, чтобы к встрече трех лидеров мы подошли, сняв все санкции с РФ. Санкции налагались за агрессию, а не за возможность поболтать. Поэтому мы привязывать снятие санкций можем только к тому, что идет окончание войны, дипломатия, понимание, как восстанавливать государство, и гарантии безопасности. У меня ощущение, что когда мы говорим о лояльности России - не надо ее покупать такой ценой", - подытожил Зеленский.
Отвечая на вопрос, что должен сделать Путин, чтобы показать реальное стремление завершить войну, президент назвал конкретный первый шаг: "Энергетическое перемирие как первый шаг. Это сигнал. Если его нет - трехсторонняя встреча на уровне лидеров. Она может состояться".
Комментируя риски попасть в ловушку нескончаемых переговоров, Зеленский отметил: "Мы увидим, кто что планирует, во что вовлечь. Какая разница, каждый из нас что-нибудь планирует".
Президент подчеркнул, что украинские удары по нефтеперерабатывающим заводам РФ не влияли на мировую цену, поскольку доля экспорта дизеля из РФ в мировом измерении составляет всего 2%. Это вопрос силы и справедливости в ответе на действия врага.
По словам Зеленского, Украина предлагала четкие альтернативы и варианты выхода из ситуации:
Энергетическое перемирие: Если партнеры хотят прекращения ударов по российскому дизелю и НПЗ, РФ должен прекратить удары по украинской энергетике.
Открытие Starlink: Открытие покрытия над территорией РФ для уничтожения пусковых установок российских баллистических ракет, места расположения которых известны Украине.
Ракеты для Patriot: Если покрытие Starlink не открывают (ссылаясь на позицию Илона Маска), предоставить Украине дополнительные ракеты для систем ПВО Patriot.
"И что мы получили? В данный момент мы ничего не получили. То есть, сняли санкции, ракет на Patriot дополнительных не дали, Starlink сняли скорость. Потому и реакция соответстующая, боремся за свою жизнь", - подытожил Зеленский.
